ManhLiet.comMạnh Liệt
Nhịp điệu, cơ thể và não bộ

Chơi trống có phải là vận động: cơ thể làm việc ra sao và giữ sức khoẻ khi tập lâu

Chơi trống dùng cả tay, chân, lưng và hơi thở, nên là một dạng vận động thật. Cơ thể làm việc thế nào, cách khởi động, giữ cổ tay, lưng và tai khi tập lâu.

A gray-haired man in a sweat-dampened t-shirt resting his drumsticks on his knees between songs, a water bottle on the floor, small home studio, evening lamp light

Có. Chơi trống là vận động thật: hai tay, hai chân, cơ lưng, cơ bụng và hơi thở cùng làm việc liên tục, và một buổi tập bài nhanh có thể làm bạn đổ mồ hôi như đi bộ nhanh. Khác với nhiều môn tập, trống còn bắt bạn phối hợp bốn chi theo nhịp, nên nó tập cả đầu óc lẫn cơ bắp.

Nhưng cũng như mọi môn vận động, chơi trống có những chỗ dễ đau nếu tập sai: cổ tay, cẳng tay, lưng dưới, và đôi tai. Bài này kể cơ thể làm việc thế nào khi bạn ngồi sau bộ trống, cách khởi động năm phút, các nguyên tắc giữ cổ tay và lưng, những hiểu lầm hay gặp, và khi nào nên gặp bác sĩ.

Một giờ tập của người bắt đầu ở tuổi năm mươi

Bảy giờ tối, căn phòng nhỏ dưới tầng trệt, cửa đã đóng, rèm đã kéo. Người đàn ông tóc đã điểm bạc bật máy đếm nhịp, cầm đôi dùi lên. Ba tháng trước, ông bắt đầu học trống vì “muốn có cái gì làm cho vui ngoài xem tivi”. Bài đầu tiên là một nhịp rock chậm, tới bài thứ ba thì vai áo đã sẫm màu mồ hôi. Ông đặt dùi lên đùi, uống ngụm nước, xoay cổ tay vài vòng. Mười phút sau lại vào bài.

Câu chuyện như thế ngày càng quen. Nhiều người lớn tuổi tìm đến trống không chỉ để chơi nhạc mà vì nó cho họ cảm giác vận động mà không nhàm chán như đạp xe tại chỗ. Mỗi buổi tập có mục tiêu rõ — hôm nay chơi được trọn bài, hôm sau tăng tốc thêm một chút — và tiếng trống trả lời ngay từng cú gõ.

Điều đáng học ở người đàn ông ấy là thói quen nhỏ: nghỉ giữa bài, uống nước, xoay cổ tay. Người tập trống lâu năm thường giữ những thói quen này không phải vì yếu sức mà vì họ hiểu cơ thể mình là nhạc cụ thứ hai cần được giữ gìn.

Bộ phận nào làm việc khi chơi trống

Bảng tra nhanh, kèm dấu hiệu cho biết bộ phận đó đang quá tải:

Bộ phậnLàm gìDấu hiệu quá tải
Ngón tay, cổ tay, cẳng tayĐiều khiển dùi, tạo cú gõ và độ nảyMỏi rát cẳng tay, tê ngón, đau cổ tay
Vai, cánh tayĐưa tay giữa các trống và cymbalVai nhô lên, căng cứng, đau mỏi sau gáy
Lưng, cơ bụngGiữ thân người vững khi tay chân cùng cử độngĐau lưng dưới, phải cúi gập người
Đùi, cổ chân, bàn chânĐạp bàn đạp trống bass và hi-hatMỏi ống chân, chuột rút, đau gót
Tim, phổiCung cấp sức cho cả cơ thể khi chơi bài nhanh, lâuHụt hơi, tim đập rất nhanh, choáng

Hàng cuối nhắc một điều: bài nhanh chơi liên tục cũng là bài tập sức bền. Người có bệnh tim mạch, huyết áp nên hỏi bác sĩ về mức tập phù hợp, và dừng ngay khi thấy đau ngực, choáng hay khó thở.

Mức vận động: nhẹ hay nặng tuỳ cách bạn chơi

Chơi trống nặng hay nhẹ phụ thuộc hoàn toàn vào bài và cách chơi. Một bản ballad chậm, gõ nhẹ bằng chổi quét, giống vận động nhẹ như đi dạo. Một bài rock dồn dập, chơi to tay, liên tục nửa tiếng thì nặng hơn nhiều, gần với các bài tập tim mạch thực thụ. Phần lớn buổi tập của người mới ở giữa hai đầu này.

Vì vậy, đừng tin những con số kiểu “chơi trống một giờ đốt được bấy nhiêu năng lượng” trên mạng — chúng thay đổi rất nhiều theo người, theo bài, theo lực tay. Cách đánh giá đơn giản hơn: nếu bạn vẫn nói được thành câu trong lúc chơi, đó là mức vừa phải; nếu chỉ nói được từng chữ, bạn đang chơi khá nặng.

Chơi trống có thể là một phần của lối sống vận động, nhưng thường không đủ để thay hẳn những môn tập khác. Nó dùng tay rất nhiều mà ít dùng sức đẩy của chân như khi đi bộ, chạy, đạp xe. Kết hợp trống với đi bộ hằng ngày là cách cân bằng dễ làm — và đi bộ theo nhạc cũng là một cách luyện nhịp.

Khởi động năm phút trước khi ngồi vào trống

Làm chậm, không giật, không gồng. Đau thì dừng động tác đó.

  1. Cổ và vai. Nghiêng đầu nhẹ sang hai bên, mỗi bên giữ vài nhịp thở. Nhún vai lên rồi thả xuống năm lần. Xoay vai ra sau năm vòng.
  2. Cánh tay. Duỗi một tay ra trước, lòng bàn tay hướng lên, tay kia kéo nhẹ các ngón xuống, giữ vài nhịp thở. Đổi lòng bàn tay úp xuống, làm lại. Đổi tay.
  3. Cổ tay và ngón tay. Xoay cổ tay mười vòng mỗi chiều. Nắm chặt rồi xoè rộng bàn tay mười lần.
  4. Lưng. Ngồi trên ghế, xoay nhẹ thân người sang trái rồi sang phải, mỗi bên vài nhịp thở. Đứng dậy, cúi người thả lỏng hai tay về phía sàn, không cố chạm.
  5. Cổ chân. Xoay cổ chân mỗi bên mười vòng, nhón gót lên xuống mười lần.
  6. Gõ khởi động. Gõ thật nhẹ, thật chậm trên gối tập hoặc mặt trống một hai phút trước khi vào bài.

Năm phút này trông như thừa, nhưng nó là việc nhỏ nhất mà đáng làm nhất để giữ đôi tay chơi được thêm nhiều năm. Sau buổi tập, lặp lại phần duỗi cánh tay và cổ tay để thả lỏng.

Giữ cổ tay: lỏng tay, để dùi nảy, không tập qua cơn đau

Cổ tay là chỗ người tập trống hay than phiền nhất. Nguyên nhân thường gặp nhất không phải tập nhiều mà là gồng: nắm dùi quá chặt, ép dùi xuống mặt trống thay vì để nó nảy lên, nâng vai và khoá cổ tay. Mỗi cú gõ như vậy dồn chấn động vào khớp thay vì để mặt trống hấp thụ.

Nguyên tắc chung mà thầy dạy trống nào cũng nhắc: cầm dùi vừa đủ chắc để không rơi, như cầm một chú chim nhỏ; để dùi rơi xuống và nảy lên tự nhiên; cổ tay, ngón tay và cẳng tay chia nhau công việc. Chi tiết cách cầm thì nên học với người dạy trực tiếp, nhìn tận mắt sẽ sửa nhanh hơn đọc chữ.

Mỏi nhẹ sau buổi tập là bình thường, ngủ một đêm thường hết. Còn đau nhói khi gõ, đau tăng dần qua các buổi, tê bì ngón tay, sưng khớp, đau cả lúc không chơi — đó là lúc dừng tập và đi khám để bác sĩ kiểm tra. Đừng tập tiếp cho “quen”, đừng tự bó tay rồi chơi tiếp. Nghỉ vài tuần cho khỏi hẳn vẫn hơn nghỉ vài tháng vì cố.

Lưng và tư thế ngồi

Người chơi trống ngồi lâu trên một chiếc ghế không tựa, tay chân liên tục cử động. Nếu ghế quá thấp, đầu gối cao hơn hông, lưng sẽ cong gập; nếu ghế quá cao, người phải với chân xuống bàn đạp, thân trượt về phía trước. Cả hai đều dồn sức nặng lên lưng dưới.

Nguyên tắc chung: chỉnh ghế sao cho đùi song song với sàn hoặc hơi dốc xuống về phía đầu gối; bàn chân đặt thoải mái lên bàn đạp; lưng thẳng tự nhiên, không ưỡn, không gù; các trống và cymbal đặt sao cho với tới mà không phải vươn người hay xoay vặn quá nhiều. Bộ trống phải theo người chơi, không phải người chơi gò theo bộ trống. Nếu tập ở nhà người khác hay phòng tập thuê, dành hai phút chỉnh lại ghế và vị trí trống trước khi chơi — hai phút ấy đỡ cho lưng cả buổi. Người cao, người thấp, người chân dài, chân ngắn đều cần một cách xếp riêng; đừng ngại thay đổi chỗ đặt mà người chơi trước để lại.

Cứ khoảng nửa giờ, đứng dậy đi lại một chút, vươn vai, uống nước. Nếu đau lưng kéo dài, lan xuống chân, tê chân, hãy đi khám thay vì tự xoa bóp và chơi tiếp. Người đã có bệnh cột sống nên hỏi bác sĩ trước khi tập trống thường xuyên.

Tai, nước và giờ giấc: phần vận động ít ai nhắc

Đôi tai là bộ phận “làm việc” nhiều nhất mà không hề cử động. Ngồi giữa bộ trống mộc là ngồi giữa nguồn âm to nhất phòng. Đeo nút tai mỗi buổi tập trống mộc, giữ âm lượng tai nghe vừa phải khi tập trống điện tử. Sau buổi tập mà ù tai thì cho tai nghỉ; ù kéo dài sang hôm sau hoặc lặp lại thì đi khám tai mũi họng.

Uống nước như khi tập thể thao. Một buổi tập bài nhanh làm bạn ra mồ hôi nhiều hơn tưởng tượng, nhất là trong phòng kín mùa hè. Để sẵn chai nước cạnh ghế, uống từng ngụm giữa các bài.

Ăn no quá hay đói quá đều không tốt. Vừa ăn xong đã ngồi vào chơi bài nhanh dễ khó chịu; quá đói thì tay run, khó tập trung. Cách bữa ăn một khoảng là dễ chịu nhất với nhiều người.

Giờ tập hợp cơ thể và hợp hàng xóm. Tập buổi tối muộn vừa dễ làm phiền người xung quanh vừa khiến người khó ngủ vì đầu óc còn hưng phấn. Chọn giờ ban ngày hoặc đầu buổi tối, theo quy định chung của khu nhà, và dùng gối tập hay trống điện tử với tai nghe khi cần yên tĩnh.

Hiểu lầm → điều đúng hơn

Những câu hay nghe trong giới tập trống:

Hiểu lầmĐiều đúng hơn
Đau là đang tiến bộ.Mỏi nhẹ thì có thể; đau nhói, đau kéo dài là tín hiệu dừng lại.
Đánh mạnh mới là chơi hay.Chơi hay là kiểm soát được to nhỏ. Đánh nhẹ mà đều khó hơn đánh mạnh.
Còn trẻ thì khỏi khởi động.Người trẻ cũng đau cổ tay vì gồng và tập dồn. Khởi động năm phút cho mọi lứa tuổi.
Trống điện tử không mỏi tay.Mặt cao su vẫn cần lực, và nhiều mặt còn ít nảy hơn trống mộc. Vẫn cần lỏng tay, nghỉ giữa giờ.
Tai quen tiếng trống rồi thì thôi.Tai không quen ra, chỉ mệt đi. Nút tai là đồ nghề như đôi dùi.

Và một điều cuối: uống nước, nghỉ giữa bài, đeo nút tai khi tập trống mộc. Ba việc nhỏ này đi cùng nhau như ba chân của chiếc ghế ngồi trống — thiếu một chân là chênh.

Câu hỏi thường gặp

Chơi trống có giúp giảm cân không?

Chơi trống nhanh, liên tục có thể tốn khá nhiều sức, nhưng mức tiêu hao khác nhau rất nhiều theo người, theo bài và lực tay. Trống nên được xem là một phần của lối sống vận động, kết hợp với ăn uống hợp lý và các môn như đi bộ, thay vì là cách giảm cân chính.

Người lớn tuổi có nên học trống không?

Nhiều người bắt đầu học trống khi đã lớn tuổi và thấy vui, khoẻ hơn. Nên bắt đầu với bài chậm, khởi động kỹ, nghỉ thường xuyên và đeo nút tai. Người có bệnh tim mạch, huyết áp, cột sống hay khớp nên hỏi bác sĩ về mức tập phù hợp trước khi bắt đầu.

Đau cổ tay khi tập trống phải làm sao?

Mỏi nhẹ sau buổi tập thường hết sau một đêm nghỉ. Nếu đau nhói khi gõ, đau tăng dần, tê ngón, sưng hoặc đau cả lúc không chơi, hãy dừng tập và đi khám. Khi quay lại, chú ý cầm dùi lỏng hơn, để dùi nảy và rút ngắn thời gian mỗi buổi.

Chơi trống bao lâu thì nên nghỉ?

Với người mới, khoảng hai mươi tới ba mươi phút nên nghỉ vài phút, đứng dậy đi lại, uống nước, tháo nút tai cho thoáng. Tập lâu hơn thì chia thành nhiều quãng. Nghỉ ngắn nhiều lần tốt cho cổ tay, lưng và đôi tai hơn tập liền một mạch.

Ngồi chơi trống thế nào để không đau lưng?

Chỉnh ghế để đùi song song với sàn hoặc hơi dốc xuống, bàn chân đặt thoải mái lên bàn đạp, lưng thẳng tự nhiên. Đặt trống và cymbal trong tầm với, không phải vươn hay vặn người. Đứng dậy vận động mỗi nửa giờ, đau kéo dài thì đi khám.

Chơi trống có tốt cho trí não không?

Chơi trống đòi hỏi phối hợp tay chân, nghe, đếm và ghi nhớ bài, nên nhiều người thấy đó là cách rèn sự tập trung thú vị. Các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu tác động lâu dài của việc học nhạc lên não, nên chỉ nên xem đây là lợi ích kèm theo của một sở thích vui.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138