Tư thế ngồi đánh trống đúng gói trong một câu: ghế đủ cao để đùi dốc nhẹ từ hông xuống gối, lưng thẳng tự nhiên, snare ngang tầm thắt lưng, mọi món nằm trong tầm với mà không phải vươn người. Hãy hình dung bạn ngồi như người đạp xe đạp chậm trên đường bằng: thân trên thả lỏng, hai chân tự do, trọng lượng dồn xuống mông chứ không treo lên tay.
Nghe có vẻ là chuyện nhỏ, nhưng tư thế quyết định bạn tập được bao lâu mà không mỏi, và nhịp đều hay lệch. Người mới đau lưng, tê chân, mỏi vai thường không phải vì "chưa quen", mà vì ghế thấp quá hoặc trống đặt xa quá. Bài này đi qua từng hiểu lầm hay gặp và cách chỉnh lại trong năm phút.
Năm phút chỉnh bộ trống theo dáng người
Mỗi lần ngồi vào bộ trống ở phòng thuê, làm lần lượt các bước sau. Chúng đi từ dưới lên, vì chỗ ngồi quyết định mọi thứ khác:
- Ghế trước tiên: ngồi lên, đặt hai bàn chân phẳng xuống sàn. Chỉnh sao cho hông cao hơn gối một chút, đùi dốc nhẹ xuống. Ghế thấp quá, gối nhô cao hơn hông, lưng sẽ còng.
- Bàn đạp trống bass: duỗi chân phải ra một cách thoải mái, bàn chân rơi đúng lên bàn đạp, gối tạo một góc hơi lớn hơn góc vuông.
- Bàn đạp hi-hat: đặt dưới chân trái, hai chân mở như hình chữ V vừa phải, không khép quá, không dạng quá.
- Snare: đặt giữa hai đùi, mặt trống cao hơn đùi khoảng một gang tay mở, ngang tầm thắt lưng. Có thể nghiêng nhẹ về phía bạn.
- Tom và cymbal: thả tay xuống, giơ dùi lên. Tom phải nằm trong vùng dùi chạm tới khi khuỷu tay chỉ duỗi vừa phải. Cymbal cao hơn tom, nghiêng nhẹ về phía bạn, đầu dùi chạm được mà không phải nhổm người.
Chỉnh xong, nhắm mắt và gõ lần lượt từng món. Nếu bạn phải mở mắt tìm, hoặc phải ngả người để với, thì món đó đặt chưa đúng.
Sáu hiểu lầm về tư thế và điều đúng
Những hiểu lầm này lan truyền vì người mới hay bắt chước dáng người chơi trên sân khấu, nơi tư thế được chỉnh để trông đẹp hơn là để tập lâu.
| Hiểu lầm | Điều đúng |
|---|---|
| Ngồi thấp cho chắc, cho "ngầu" | Ngồi thấp làm gối cao hơn hông, lưng còng, chân đạp nặng. Ngồi cao vừa thì chân nhẹ và lưng thẳng. |
| Cymbal đặt càng cao càng đẹp | Đặt cao phải nhấc vai liên tục, mỏi vai nhanh. Đặt vừa tầm, nghiêng về phía mình. |
| Ngồi thẳng tắp như tượng | Lưng thẳng tự nhiên, có đường cong nhẹ ở thắt lưng, vai thả. Gồng thẳng cũng mỏi như còng. |
| Snare để thật thấp cho dễ đập mạnh | Snare thấp quá thì cổ tay phải gập xuống nhiều, dễ đau. Ngang thắt lưng là vừa. |
| Ai cũng phải đạp gót xuống | Có hai kiểu đạp đều đúng, chọn theo tiếng và tốc độ bạn cần. |
| Chỉnh một lần là dùng mãi | Đổi giày, đổi phòng, đổi ghế là phải chỉnh lại. Vài centimet cũng đủ làm khác cảm giác. |
Nếu chỉ nhớ một dòng, hãy nhớ dòng đầu. Độ cao của ghế là thứ người mới hay để sai nhất, và sai ghế thì mọi chỉnh sửa khác đều lệch theo.
Hai cách đạp trống bass: gót xuống và gót lên
Gót xuống. Cả bàn chân đặt trên bàn đạp, gót tựa phần cuối, cổ chân gập lên xuống như nhịp chân khi nghe nhạc. Quả đánh rời mặt trống sau mỗi lần đạp, tiếng "thùm" mở, tròn. Kiểu này hợp nhạc nhẹ, ballad, jazz, tiếng nhỏ và vừa.
Gót lên. Gót nhấc khỏi bàn đạp, lực đến từ cả cẳng chân và đùi, mũi chân đẩy xuống. Tiếng to, chắc, dễ đạp nhanh liên tiếp. Kiểu này hợp rock và các bài cần trống bass dồn dập.
Nhấn giữ hay thả. Đạp xong mà giữ chân nhấn, quả đánh đè lên mặt trống, tiếng cụt và đục. Đạp xong thả ra cho quả đánh bật về, tiếng ngân. Người mới nên tập kiểu thả trước, để nghe tiếng thật của trống.
Hi-hat cũng có chuyện chân. Chân trái thường đặt nhẹ trên bàn đạp hi-hat, gót có thể nhịp xuống sàn theo phách để giữ thăng bằng. Một số người chơi nhịp gót trái liên tục như nhịp đồng hồ trong đầu.
Đổi kiểu theo bài. Phần lớn người chơi dùng cả hai, đổi theo đoạn nhạc. Đừng nghĩ chọn kiểu nào là chọn phe. Tập chậm kiểu gót xuống để nghe trống, rồi tập dần gót lên khi cần lực.
Một buổi tập ở phòng thuê: cái ghế thấp và chiếc lưng mỏi
Anh nhân viên văn phòng thuê phòng tập một tiếng sau giờ làm. Ghế ai đó để sẵn, thấp tè. Anh ngồi luôn, đánh say sưa. Đến phút bốn mươi, lưng dưới nhức âm ỉ, chân phải nặng như đeo chì, trống bass bắt đầu đạp trễ nửa nhịp. Hôm sau, anh dành năm phút đầu chỉnh ghế cao lên bằng hai vòng vặn. Cả tiếng tập trôi qua nhẹ tênh.
Câu chuyện này lặp lại ở rất nhiều phòng tập. Ghế dùng chung thường bị người trước hạ thấp, và người sau ngại chỉnh vì sợ mất thời gian thuê. Năm phút đầu dành để chỉnh không phải là phí giờ; đó là năm phút giúp bốn mươi phút còn lại có ích.
Một mẹo nhớ số: mỗi lần chỉnh xong ở phòng quen, đánh dấu bằng mắt chỗ khoá ghế nằm ở vạch nào, cymbal ngang chỗ nào trên tường. Lần sau vào là chỉnh lại trong một phút. Nếu phòng cho phép, mang theo một sợi dây buộc nhỏ để đánh dấu chân ghế của mình.
Làm thử ngay: kiểm tra thăng bằng khi ngồi
Ngồi lên ghế trống hoặc một cái ghế đẩu không tựa lưng. Nhấc cả hai chân lên khỏi sàn khoảng một gang tay, giữ năm giây. Nếu bạn ngả ra sau hay phải chống tay, trọng tâm đang lệch: nhích người về phía trước một chút trên mặt ghế, ngồi lên phần xương ngồi chứ không ngồi lên phần đùi.
Giờ đặt chân xuống, hai bàn tay úp lên đùi. Gõ nhẹ đùi đều tay "MỘT hai BA bốn", đồng thời chân phải nhịp mũi xuống sàn ở MỘT và BA, chân trái nhịp gót ở hai và bốn. Bốn chi chia việc mà lưng không phải gồng là dấu hiệu tư thế ổn.
Bài kiểm tra này nghe như chuyện thể dục, nhưng nó cho thấy một điều quan trọng: người đánh trống dùng cả hai chân cùng lúc, nên không thể dựa vào chân để giữ thăng bằng. Thăng bằng phải đến từ hông và cơ lưng. Ngồi đúng chỗ trên mặt ghế giúp việc này tự nhiên.
Nếu khi nhấc chân bạn thấy mình nghiêng hẳn về một bên, kiểm lại xem ghế có đặt lệch so với trống bass không. Ghế nên nằm thẳng trục với snare và trống bass, để người không phải xoay vặn khi chơi lâu.
Tập ở nhà trên gối tập và ghế thường: đừng bỏ tư thế
Phần lớn thời gian luyện của người mới diễn ra ở nhà, trên một gối tập cao su đặt lên bàn hay trên chân đế riêng. Chính ở đây tư thế hay bị bỏ quên nhất: ghế ăn quá cao, mặt bàn quá cao, bạn gõ với vai nhô lên, cổ tay gập ngược. Tập kiểu đó một tháng, lên trống thật tay sẽ quen một dáng sai.
Cách chỉnh đơn giản: ngồi ghế không tựa lưng, độ cao để đùi dốc nhẹ như khi ngồi trống. Đặt gối tập ở độ cao gần với mặt snare, tức là ngang thắt lưng. Nếu dùng bàn, kê gối tập lên một chồng sách cho vừa, hoặc đặt gối lên đùi phủ khăn nếu bàn quá cao. Chân vẫn đặt như đang có bàn đạp: chân phải hơi duỗi ra trước, chân trái lệch sang trái.
Một điều ít ai để ý: tập trên gối mà để hai chân bắt chéo hay co lên ghế thì não không quen việc chân cũng tham gia. Cứ để chân nhịp nhẹ theo phách, gót trái ở hai và bốn, mũi phải ở MỘT và BA. Khi ngồi vào bộ trống thật, tay chân đã quen chia việc từ trước.
Cổ tay, vai và lưng: lắng nghe cơ thể
Trống là nhạc cụ dùng cả người. Cổ tay gập lên xuống hàng nghìn lần mỗi buổi, vai nâng lên khi với cymbal, lưng giữ tư thế suốt một tiếng. Một vài chỉnh nhỏ giúp bạn tập bền: cổ tay gần thẳng hàng với cẳng tay khi gõ snare, không gập gãy góc; khuỷu tay buông tự nhiên bên hông, không dang rộng như cánh gà; vai thả xuống, mỗi lúc nhận ra mình nhún vai thì thở ra và hạ vai.
Khởi động trước buổi tập: xoay cổ tay, xoay vai, vặn nhẹ người sang hai bên, duỗi bắp chân. Sau buổi tập, duỗi lưng và cẳng tay. Cứ khoảng nửa giờ đứng dậy đi vài bước.
Mỏi cơ sau buổi tập là chuyện thường. Đau nhói, tê bì, đau lưng lan xuống chân, hay đau cổ tay kéo dài qua vài ngày thì không phải dấu hiệu "đang tiến bộ". Nghỉ tập, và nếu không đỡ, đi khám bác sĩ. Đừng tập xuyên qua cơn đau.
Chỗ ngồi cũng là chỗ nghe: tai và tiếng ồn
Ngồi đúng tư thế nghĩa là đầu bạn nằm ngay giữa snare, hi-hat và cymbal — vị trí ồn nhất trong phòng. Khi tư thế tốt giúp bạn tập lâu hơn, tai cũng phải chịu lâu hơn. Đeo nút tai bảo vệ thính giác ngay từ phút đầu, chứ không đợi đến khi thấy ồn mới đeo.
Một thói quen nhỏ: đặt crash hơi xa tai một chút, đừng để mép lá ngay sát đầu. Gõ cymbal bằng lực vừa phải, phòng nhỏ không cần đập hết sức. Nếu sau buổi tập tai ù hoặc nghe tiếng rít kéo dài, đó là tín hiệu nên giảm thời gian và âm lượng; ù kéo dài qua ngày hôm sau thì nên đi khám tai mũi họng.
Nếu tập ở nhà, tư thế đúng cũng giúp đỡ hàng xóm: ngồi cân bằng, bạn đạp bass nhẹ và đều hơn, ít tiếng dậm thình thịch xuống sàn. Kê bộ trống trên một tấm thảm dày, tập vào giờ hợp lý theo quy định chung của toà nhà.
Câu hỏi thường gặp
Ghế trống cao bao nhiêu là vừa?
Không có con số chung cho mọi người. Cách tính theo dáng người: ngồi lên ghế, đặt bàn chân phẳng xuống sàn, hông nên cao hơn gối một chút để đùi dốc nhẹ xuống. Nếu gối cao hơn hông thì ghế đang thấp, lưng dễ còng và chân đạp nặng.
Đặt trống snare cao bao nhiêu?
Thường mặt snare cao hơn đùi khoảng một gang tay, ngang tầm thắt lưng, có thể nghiêng nhẹ về phía người chơi. Cổ tay khi gõ nên gần thẳng hàng với cẳng tay. Nếu phải gập cổ tay nhiều, hãy nâng hoặc hạ snare cho vừa.
Nên đạp trống bass kiểu gót lên hay gót xuống?
Cả hai đều đúng. Gót xuống cho tiếng mở, nhẹ, hợp nhạc chậm và jazz. Gót lên cho tiếng to, chắc, dễ đạp nhanh, hợp rock. Người mới có thể bắt đầu bằng gót xuống để nghe rõ tiếng trống, rồi tập thêm gót lên khi cần lực.
Đánh trống bị đau lưng có phải do ngồi sai không?
Thường là có liên quan, hay gặp nhất là ghế quá thấp hoặc trống đặt xa làm phải vươn người. Hãy chỉnh lại ghế và vị trí các món, nghỉ giữa buổi. Nếu đau kéo dài, đau lan xuống chân hoặc kèm tê bì, bạn nên đi khám bác sĩ.
Người thấp có chơi bộ trống cỡ lớn được không?
Được, miễn chỉnh các món cho vừa tầm. Hạ cymbal, xoay tom gần lại, dùng ghế vặn được độ cao. Nếu bộ trống có trống bass quá to làm tom bị đẩy cao, một bộ cỡ nhỏ hơn sẽ dễ chịu hơn cho người dáng nhỏ.
Có nên đi giày khi đánh trống không?
Nên đi giày đế mỏng, mềm, ôm chân, để cảm nhận được bàn đạp. Giày đế dày cứng làm mất cảm giác, còn đi chân trần hoặc dép lê dễ trượt. Quan trọng nhất là đi cùng một loại giày mỗi lần tập để chân quen.