ManhLiet.comMạnh Liệt
Nhịp điệu cho trẻ

Bảo vệ tai trẻ trước tiếng trống: dấu hiệu quá ồn, khoảng cách an toàn và chụp tai

Trống hội, múa lân, lớp trống, loa lễ hội: cách nhận ra tiếng đã quá to với trẻ, giữ khoảng cách, chọn chụp tai hay nút tai và khi nào nên đưa con đi khám.

A parent carrying a young child wearing bright protective earmuffs, watching a lion dance drum from a distance on a festive street, golden evening light, back view

Tiếng trống đã quá to với trẻ khi hai người đứng cách nhau một sải tay mà phải hét mới nghe được nhau. Lúc đó, việc cần làm rất đơn giản: lùi xa nguồn tiếng, che tai cho con bằng chụp tai chống ồn, và rút ngắn thời gian đứng gần. Ba thứ ấy — khoảng cách, che chắn, thời gian — là toàn bộ bí quyết, áp dụng được cho trống hội, đội trống múa lân, phòng tập bộ trống hay loa lớn ở lễ hội.

Bài này nói kỹ từng thứ, kèm bảng tình huống thường gặp, những hiểu lầm phổ biến như nhét bông gòn hay "tai trẻ rồi sẽ quen", và các dấu hiệu nên đưa con đi khám tai mũi họng. Không có gì để sợ hãi tiếng trống: trẻ lớn lên cùng trống hội là một điều đẹp. Chỉ cần nghe đủ gần để vui, đủ xa để tai còn nguyên.

Vì sao tai trẻ cần được để ý nhiều hơn tai người lớn

Tai trong của con người có những tế bào lông rất nhỏ, rung theo âm thanh rồi chuyển thành tín hiệu lên não. Tiếng quá to, kéo dài, có thể làm những tế bào này tổn thương; và theo hiểu biết y khoa phổ biến, phần tổn thương đó thường không tự hồi phục hoàn toàn. Điều này đúng với mọi lứa tuổi.

Vậy vì sao phải để ý trẻ hơn? Thứ nhất, trẻ không biết tự bảo vệ: người lớn thấy ồn thì lùi lại, còn trẻ thấy trống đẹp thì chạy lại gần, thậm chí đứng sát mép trống. Thứ hai, trẻ nhỏ chưa nói rõ được cảm giác "ù", "rít" trong tai; nhiều bé chỉ quấy khóc hoặc bịt tai rồi im lặng. Thứ ba, trẻ ngồi trên vai cha mẹ ở lễ hội thường cao ngang tầm trống và loa, gần nguồn tiếng hơn chính người bế.

Cuối cùng, tai là thứ con sẽ dùng cả đời, để học, để trò chuyện, và nếu yêu nhạc thì để chơi nhạc. Một chút cẩn thận hôm nay là món quà dài lâu. Bảo vệ tai không có nghĩa là tránh tiếng trống, mà là nghe trống một cách khôn ngoan.

Dấu hiệu tiếng đã quá to: nhận ra ngay tại chỗ

Không cần máy đo. Những dấu hiệu dưới đây người lớn tự kiểm được trong vài giây, ở bất cứ đâu.

  • Phải hét mới nghe nhau khi đứng cách một sải tay. Đây là dấu hiệu dễ dùng nhất.
  • Cảm thấy tiếng trống "đập vào ngực", rung trong lồng ngực rõ rệt — nghĩa là đang đứng rất gần nguồn âm lớn.
  • Bản thân người lớn thấy nhức hoặc ù tai sau vài phút. Tai trẻ đứng cùng chỗ cũng đang chịu như vậy.
  • Trẻ bịt tai, nhăn mặt, quay đi, khóc thét khi tiếng trống nổi lên. Đó là con đang nói "to quá" theo cách của con.
  • Sau khi rời chỗ ồn, mọi thứ nghe như bị bịt bông, hoặc có tiếng ù, tiếng rít trong tai. Đây là dấu hiệu tai đã chịu quá sức trong lần đó.

Chỉ cần một dấu hiệu là đủ để hành động: lùi xa hơn hoặc che tai cho con. Không cần đợi đủ cả năm.

Một mẹo đo khoảng cách bằng mắt: nếu con đứng gần tới mức có thể chạm vào mặt trống hay chũm chọe, đó gần như chắc chắn là quá gần. Lùi lại vài bước thường đã đổi hẳn cảm giác trong tai, vì tiếng nhỏ đi rất nhanh khi ta rời xa nguồn âm.

Tình huống thường gặp và cách giữ tai cho con

Mỗi tình huống có một cách xử lý riêng. Bảng dưới là gợi ý nhanh, đọc được trên điện thoại khi đang đứng giữa phố hội.

Tình huốngĐiều cần để ýCách giữ tai
Đội múa lân đi qua phốTrống lân, chũm chọe đi sát lềLùi vào trong, đứng sau người lớn, che tai khi đội đi ngang
Trống hội ở sân đìnhTrống cái to, đánh lâuĐứng xa, ở góc sân; không để con chạm hay đứng sát mặt trống
Sân khấu lễ hội có loaLoa đặt cao, tiếng dội liên tụcTránh đứng trước loa; chọn chỗ chéo hoặc phía sau đám đông
Lớp học bộ trốngPhòng nhỏ, chũm chọe gần taiChụp tai cỡ trẻ em hoặc nút tai cho người chơi nhạc
Con tập trống điện có tai ngheNút âm lượng trong tay trẻNgười lớn chỉnh sẵn mức vừa; nghỉ sau mỗi 20–30 phút
Em bé dưới một tuổi đi lễ hộiTai rất nhạy, không tự che đượcỞ xa khu trống và loa; ra chỗ yên khi bé giật mình, quấy khóc

Với mọi tình huống, thời gian quan trọng ngang khoảng cách. Đứng gần trống vài phút để xem rồi lùi ra nghỉ khác hẳn với đứng sát trống suốt cả buổi.

Chụp tai, nút tai và những thứ không nên dùng

Chụp tai chống ồn cỡ trẻ em. Đây là lựa chọn hợp nhất cho trẻ nhỏ: đeo nhanh, tháo nhanh, không phải nhét vào trong tai, người lớn nhìn là biết con đang đeo. Nên chọn loại có đệm êm, băng đầu chỉnh được để vừa khít mà không kẹp đau. Cho con đeo thử ở nhà vài lần trước khi đi lễ hội để con quen.

Nút tai cho người chơi nhạc. Hợp với trẻ lớn hơn, tự đeo tháo được, ví dụ khi học bộ trống. Loại dành cho người chơi nhạc giảm tiếng khá đều nên con vẫn nghe rõ nhạc, chỉ nhỏ đi. Cần người lớn hướng dẫn đeo đúng và giữ sạch.

Nút tai xốp nhỏ. Không nên dùng cho trẻ nhỏ: dễ nhét quá sâu, dễ rơi ra và bị nuốt. Nếu dùng cho trẻ lớn, người lớn phải ở bên.

Bông gòn, giấy vo tròn. Không nên. Chúng giảm tiếng rất ít, tạo cảm giác an toàn giả, và có thể sót lại trong ống tai.

Hai bàn tay bịt tai. Là cách tạm thời khi đội lân đi ngang bất ngờ. Người lớn có thể bịt tai giúp con trong lúc lùi ra xa.

Chuẩn bị trước khi đưa con đi xem trống hội

Phần lớn việc bảo vệ tai được quyết định từ lúc còn ở nhà. Năm việc nhỏ dưới đây giúp buổi đi chơi êm hơn cho cả nhà.

  1. Cho con đeo thử chụp tai ở nhà vài lần, kể cả khi xem phim hay nghe nhạc, để con thấy đó là đồ quen thuộc chứ không phải thứ kỳ lạ. Trẻ đã quen thì ít giật ra giữa phố.
  2. Nói trước với con về tiếng trống: "Trống lân rất to, mình sẽ đứng xa một chút và đeo cái này cho tai đỡ đau nhé." Trẻ biết trước thì bớt hoảng khi tiếng trống nổi lên đột ngột.
  3. Hẹn trước một tín hiệu: con bịt tai hoặc kéo áo là "to quá", bố mẹ sẽ đưa con lùi ra ngay. Giữ lời mỗi lần con ra tín hiệu để con tin rằng mình được lắng nghe.
  4. Chọn chỗ đứng khi đến nơi: góc sân, đầu ngõ, phía sau đám đông, xa loa. Đứng chỗ có lối ra để có thể rút lui nhanh.
  5. Xếp thời gian xen kẽ: xem một lúc rồi đi dạo ra chỗ yên, mua chiếc bánh, rồi quay lại. Tai được nghỉ giữa các đợt tiếng to.

Việc chuẩn bị này cũng giúp con học cách tự chăm sóc đôi tai của mình, một thói quen có ích cả khi con lớn lên, đi xem nhạc hội hay tự chơi nhạc cụ.

Hiểu lầm phổ biến → điều đúng

"Tai trẻ rồi sẽ quen tiếng ồn." Cảm giác "quen" thường chỉ là ta không còn thấy khó chịu nữa, không có nghĩa là tai không bị ảnh hưởng. Tiếng to vẫn là tiếng to, dù ai đó đã nghe nhiều lần.

"Bé ngủ được giữa tiếng trống là bé không sao." Ngủ được không có nghĩa là tai được yên. Bé ngủ say trong vòng tay giữa phố hội vẫn đang nghe tiếng trống. Vẫn nên đưa bé ra chỗ xa hơn.

"Chỉ tiếng nhạc điện tử mới hại tai, trống mộc thì không." Trống mộc, chũm chọe, chiêng đồng đều có thể rất to khi đứng gần. Hại hay không phụ thuộc độ to và thời gian, không phụ thuộc là nhạc cụ hiện đại hay truyền thống.

"Trẻ lớn rồi thì không cần che tai." Tuổi không làm tai cứng cáp hơn trước tiếng ồn. Học sinh lớn, cả người lớn chơi trống lâu năm, đều nên dùng nút tai khi ngồi giữa bộ trống hay đứng sát trống hội. Khác biệt chỉ là trẻ lớn tự biết lùi ra, còn trẻ nhỏ cần người lớn làm thay.

"Ù tai một lúc rồi hết là ổn." Ù tai tạm thời là lời cảnh báo rằng lần đó đã quá sức. Lần sau cần đứng xa hơn hoặc che tai. Lặp lại nhiều lần là điều nên tránh.

Một đêm hội và khi nào nên đưa con đi khám

Đêm rằm tháng Tám, con phố nhỏ rộn tiếng trống lân. Người bố bế cô con gái năm tuổi, đôi chụp tai màu vàng chanh trùm kín hai tai. Đội lân rẽ vào ngõ, tiếng trống dồn dập, chũm chọe xoảng xoảng. Hai bố con lùi lại sau dãy xe máy, cách đội lân chừng mươi bước. Cô bé vẫn thấy đầu lân lắc, thấy mắt lân chớp, tay vỗ theo nhịp trống. Khi đội lân đi xa, bố tháo chụp tai cho con, hỏi: "Có nghe rõ bố nói không?" Cô bé gật đầu, rồi hỏi bao giờ lân quay lại.

Một buổi xem hội trọn vẹn không cần đứng sát. Nhìn được, vỗ tay được, và về nhà tai vẫn nghe rõ tiếng bố mẹ. Trẻ lớn lên với ký ức trống hội vui vẻ như vậy thường cũng yêu tiếng trống lâu hơn những trẻ từng bị một tiếng chát sát tai làm cho sợ hãi.

Nên đưa con đi khám tai mũi họng khi: ù tai hoặc tiếng rít trong tai kéo dài sang ngày hôm sau; con hay hỏi lại, nói to hơn bình thường, mở ti vi rất to; con kêu đau tai, chảy dịch tai; hoặc người lớn có bất kỳ nghi ngờ nào về khả năng nghe của con. Bác sĩ có thể kiểm tra thính lực phù hợp với tuổi. Đừng tự đoán, cũng đừng tự nhỏ thuốc vào tai con khi chưa được khám.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết tiếng trống đã quá to với trẻ?

Cách đơn giản nhất là khi đứng cách nhau một sải tay mà phải hét mới nghe được nhau, tiếng đã quá to. Trẻ bịt tai, nhăn mặt, khóc, hoặc người lớn thấy ù tai sau vài phút cũng là dấu hiệu cần lùi xa hoặc che tai.

Trẻ mấy tuổi thì đeo được chụp tai chống ồn?

Có loại chụp tai thiết kế cho trẻ nhỏ, kể cả em bé, với băng đầu mềm và đệm êm. Cha mẹ nên chọn loại vừa đầu con, đeo thử ở nhà cho con quen trước khi mang đi lễ hội hay lớp học trống.

Nhét bông gòn vào tai trẻ khi đi xem múa lân có được không?

Không nên. Bông gòn giảm tiếng rất ít nên không bảo vệ được tai, lại có thể sót lại trong ống tai. Với trẻ nhỏ, chụp tai chống ồn và giữ khoảng cách xa đội trống là cách an toàn hơn.

Em bé sơ sinh có nên mang đi xem trống hội không?

Nếu mang bé đi, nên ở xa khu trống và loa, chọn chỗ thoáng, ở thời gian ngắn và đưa bé ra chỗ yên ngay khi bé giật mình hoặc quấy khóc. Tai em bé rất nhạy và bé không thể tự che chắn.

Con bị ù tai sau buổi tập trống thì phải làm gì?

Cho con nghỉ ở nơi yên tĩnh, tránh thêm tiếng ồn trong ngày đó. Nếu ù tai kéo dài sang ngày hôm sau, lặp lại nhiều lần hoặc kèm đau tai, nên đưa con đi khám tai mũi họng thay vì tự xử lý ở nhà.

Trẻ học trống có cần đeo bảo vệ tai mỗi buổi không?

Khi tập bộ trống mộc hoặc ngồi gần trống to, nên đeo mỗi buổi để thành thói quen từ đầu. Khi tập gối tập tiếng nhỏ thì thường không cần, nhưng vẫn nên nghỉ ngắn giữa buổi cho tai và cổ tay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138