Không có một con số chung cho mọi bé, nhưng có một cách nghĩ dễ dùng: trẻ có thể chơi nhịp từ rất sớm, còn học trống bài bản thường hợp khi con giữ được dùi chắc tay, ngồi tập trung được mười lăm đến hai mươi phút và chân với tới được bàn đạp. Với nhiều trẻ, những điều đó đến vào khoảng sáu đến tám tuổi. Trước đó, con học nhịp bằng vỗ tay, gõ mõ, gõ trống nhỏ — vẫn là học trống, chỉ là ở tầng móng.
Bài này chia việc học trống của trẻ thành từng chặng, kèm bảng "dấu hiệu sẵn sàng" để cha mẹ tự quan sát, gợi ý bắt đầu từ gối tập hay bộ trống, và phần không thể thiếu: bảo vệ tai con, vì bộ trống thật là một trong những nhạc cụ to nhất mà trẻ có thể học.
Dấu hiệu con đã sẵn sàng cho buổi học trống đầu tiên
Đừng nhìn vào tuổi trước. Nhìn vào những việc con đã làm được. Có từ bốn dấu hiệu trở lên, con có thể thử học bài bản; ít hơn thì cứ tiếp tục chơi nhịp ở nhà.
| Dấu hiệu | Thử ở nhà thế nào | Vì sao quan trọng |
|---|---|---|
| Giữ dùi chắc tay | Đưa con hai chiếc đũa gỗ, gõ lên gối mười tiếng liền | Dùi tuột tay là chưa đủ sức ngón và cổ tay |
| Vỗ đều theo bài hát quen | Bật một bài thiếu nhi, xem con vỗ có bám nhịp phần lớn thời gian | Đây là nền của mọi nhịp trống |
| Ngồi tập trung 15–20 phút | Quan sát lúc con xếp hình, tô màu | Một buổi học ngắn nhất cũng cần chừng đó |
| Làm theo hướng dẫn hai bước | "Gõ hai cái rồi dừng" — con làm được không | Học trống là nghe rồi làm theo |
| Chân với tới bàn đạp | Ngồi ghế thấp, chân chạm sàn, đầu gối vuông góc | Cần cho bộ trống có trống bass |
| Tự muốn chơi | Con hay gõ bàn, đòi xem trống, nhún theo nhạc | Động lực bền hơn mọi lời ép |
Dấu hiệu cuối cùng quan trọng nhất. Một bé năm tuổi say mê nhịp thường đi xa hơn một bé chín tuổi bị đưa đi học vì cha mẹ thích.
Từ ba đến năm tuổi: học trống mà chưa cần bộ trống
Ở tuổi mẫu giáo, trống của con là hai bàn tay, chiếc mõ gỗ, chiếc trống nhỏ đeo hông. Con vỗ tay theo đồng dao, gõ "hỏi – đáp" với cha mẹ, đi vòng quanh nhà theo tiếng trống. Những hoạt động này nghe đơn giản nhưng chính là ba kỹ năng gốc của người chơi trống: nghe nhịp, giữ nhịp đều, và dừng đúng lúc.
Nhiều lớp âm nhạc cho trẻ mẫu giáo dạy nhịp qua vận động: đi, nhảy, vỗ, giậm theo tiếng trống. Nếu muốn cho con đi học từ tuổi này, hãy chọn kiểu lớp như vậy — nhiều vận động, buổi ngắn, không bắt ngồi im lâu — thay vì lớp dạy bộ trống thu nhỏ.
Một điều cần biết: bộ trống "đồ chơi" cỡ nhỏ thường có mặt trống mỏng, tiếng chát, dễ làm con chán vì gõ nghe không hay. Một chiếc trống tay tốt, một chiếc mõ gỗ có tiếng ấm, đáng giá hơn nhiều so với bộ trống nhỏ nhiều món mà món nào cũng kêu như hộp thiếc.
Từ sáu tuổi trở lên: lộ trình khởi đầu gợi ý
Khi con có đủ các dấu hiệu sẵn sàng, đây là con đường nhiều người dạy trống dùng cho trẻ. Mỗi chặng có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng, tuỳ con.
- Gối tập và đôi dùi vừa tay. Gối tập là miếng cao su tròn gắn trên đế, gõ lên nảy dùi như mặt trống nhưng tiếng nhỏ hơn rất nhiều. Con học cách cầm dùi, gõ tay phải – tay trái luân phiên, đếm to "một – hai – ba – bốn".
- Đọc nhịp bằng chữ và bảng ô. Con nhìn bảng ô X và – , đọc thành tiếng rồi gõ. Không cần biết đọc nốt nhạc ngay.
- Một chiếc trống thật. Thường là trống snare — trống nhỏ có dây ở mặt dưới, gõ nghe "tạch" giòn. Con nghe ra khác biệt giữa gõ giữa mặt và gõ gần viền.
- Bộ trống, bắt đầu với ba món. Trống bass (đạp chân), snare và hi-hat — cặp chũm chọe nhỏ khép mở bằng chân. Ba món này đủ để chơi nhịp nền của rất nhiều bài hát.
- Chơi cùng nhạc thật. Gõ theo một bài hát con thích ở âm lượng vừa phải. Đây thường là lúc trẻ "vỡ ra" niềm vui thật sự của trống.
Đừng vội bỏ qua chặng gối tập. Trẻ học thẳng trên bộ trống dễ quen gõ mạnh, gõ dằn, cầm dùi siết chặt — những thói quen khó sửa và dễ mỏi cổ tay về sau.
Tai của con: phần quan trọng nhất mà ít ai dặn
Bộ trống mộc trong một căn phòng nhỏ là nguồn âm rất to, đủ để người lớn ngồi lâu cũng thấy ù tai. Trẻ ngồi ngay giữa bộ trống, tai cách chũm chọe chỉ một sải tay. Vì vậy, quy tắc đầu tiên khi cho con học bộ trống thật là đeo bảo vệ tai: chụp tai chống ồn cỡ trẻ em, hoặc nút tai dành cho người chơi nhạc vừa với ống tai con.
Dấu hiệu cần dừng ngay: con kêu ù tai, nghe như có tiếng rít trong tai, hoặc sau buổi tập nói chuyện to hơn bình thường. Cho con nghỉ trong yên tĩnh. Nếu ù tai kéo dài sang hôm sau hoặc lặp đi lặp lại, nên đưa con đi khám tai mũi họng — đừng tự đoán.
Với trống điện tử dùng tai nghe, nguy cơ lại nằm ở nút âm lượng: trẻ hay vặn to để nghe "đã". Người lớn nên chỉnh sẵn mức vừa phải trước khi con đeo; nếu đứng cạnh mà nghe rõ tiếng nhạc lọt ra từ tai nghe của con, mức đó đã quá to. Và dù tiếng nhỏ, vẫn nên nghỉ sau mỗi hai mươi, ba mươi phút.
Ngay cả gối tập — tiếng nhỏ — cũng nên giữ thói quen nghỉ ngắn. Tai cần nghỉ, cổ tay cũng cần nghỉ.
Hiểu lầm thường gặp khi cho con học trống
"Học càng sớm càng giỏi." Bắt đầu sớm ở tầng nhịp — vỗ tay, gõ mõ — là tốt. Nhưng đẩy trẻ bốn tuổi ngồi bộ trống người lớn, chân không với tới bàn đạp, thường chỉ làm con mệt và chán. Đúng lúc quan trọng hơn sớm.
"Trống chỉ cần khoẻ tay." Trống cần tai trước tay. Người chơi trống giỏi nghe rất kỹ, gõ nhẹ được cũng như gõ mạnh được. Dạy con gõ nhỏ ngay từ đầu là dạy con kiểm soát.
"Con hiếu động nên cho học trống để xả năng lượng." Trống có thể là nơi con hiếu động thấy vui, nhưng học trống lại đòi hỏi ngồi, nghe, đếm và chờ. Hãy coi trống là một niềm vui, không phải công cụ "trị" tính cách. Nếu lo về khả năng tập trung của con, nên hỏi bác sĩ nhi.
"Trống là nhạc cụ của con trai." Trống không chọn người chơi theo giới. Bé gái mê nhịp cũng cầm dùi, đạp bàn đạp, gõ hi-hat như bất kỳ ai. Điều quyết định là con có thích hay không, chứ không phải con là trai hay gái.
"Phải mua bộ trống đầy đủ ngay." Vài tháng đầu, gối tập và đôi dùi là đủ. Mua bộ trống khi con đã gắn bó, lúc đó cũng biết rõ cỡ nào vừa người con.
Đi xem lớp trống cho con: nên hỏi và quan sát gì
Khi con đã sẵn sàng học bài bản, buổi xem lớp hoặc buổi học thử cho cha mẹ biết rất nhiều. Không cần chuyên môn âm nhạc; chỉ cần để ý những điều dưới đây.
- Có bảo vệ tai cho trẻ không. Phòng tập có sẵn chụp tai cỡ trẻ em, hoặc người dạy dặn mang nút tai. Thiếu điều này là dấu hiệu đáng lo.
- Ghế và bộ trống có chỉnh theo người con không. Ghế phải hạ được để chân con chạm sàn; chũm chọe hạ thấp vừa tầm, không bắt con với lên.
- Buổi học có ngắn và chia nhỏ không. Với trẻ nhỏ, buổi học nên đổi hoạt động liên tục: gối tập, vỗ tay, trống thật, nghe nhạc.
- Người dạy nói về nhịp hay chỉ nói về tốc độ. Dạy trẻ gõ nhanh để khoe thường đi kèm cầm dùi gồng cứng. Dạy gõ đều, gõ nhỏ được là dạy cho đường dài.
- Có thi thố, xếp hạng giữa các bé không. Với trẻ nhỏ, so sánh dễ làm tắt niềm vui. Một lớp tốt khen điều cụ thể con làm được hôm nay.
- Con có muốn quay lại không. Đây là thước đo đơn giản và đáng tin nhất sau buổi học thử.
Ngoài ra, hỏi người dạy cách con nên tập ở nhà: tập gì, bao lâu, trên gối tập hay trên trống. Câu trả lời rõ ràng, vừa sức trẻ là dấu hiệu tốt.
Một buổi học đầu và chuyện tập ở nhà
Cô bé bảy tuổi bước vào phòng tập, mắt dán vào chiếc chũm chọe lớn sáng loáng. Người thầy không cho gõ trống ngay. Thầy chỉnh chiếc ghế xuống thấp, đặt chân bé lên sàn, rồi đưa đôi chụp tai màu cam. Bài đầu tiên là gõ lên gối tập: phải, trái, phải, trái, đếm to cùng thầy. Mười phút sau, thầy mới cho gõ một tiếng lên chũm chọe. Tiếng ngân dài tan dần trong phòng. Bé cười, và hỏi bao giờ được đến buổi sau.
Buổi đầu như thế — ít mà vui, có bảo vệ tai, có một tiếng "thưởng" ở cuối — giúp trẻ muốn quay lại. Ở nhà, lịch tập hợp với trẻ nhỏ là ngắn và đều: mười đến mười lăm phút, vài ngày một tuần, trên gối tập. Ngồi cùng con vài phút đầu, đếm cùng con, rồi để con tự gõ.
Nếu nhà có bộ trống, chọn giờ tập vào ban ngày, tránh giờ nghỉ trưa và buổi tối, kê thảm dày dưới bộ trống, cân nhắc trống điện khi ở chung cư, và nói chuyện với hàng xóm. Một đứa trẻ học trống mà cả khu phố khó chịu sẽ sớm cảm thấy áp lực — điều không ai muốn. Ngược lại, khi hàng xóm biết giờ tập và thấy con tập đều đặn, nhiều người còn hỏi thăm tiến bộ của con, và đó là một niềm vui nhỏ mà trẻ rất trân trọng.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ 4 tuổi có học bộ trống được không?
Trẻ bốn tuổi thường chơi nhịp rất tốt bằng vỗ tay, mõ gỗ, trống nhỏ, nhưng phần lớn chưa ngồi đủ lâu và chân chưa với tới bàn đạp của bộ trống. Nên cho con học nhịp qua vận động, rồi chuyển sang bộ trống khi có các dấu hiệu sẵn sàng.
Có cần mua bộ trống cho con ngay khi bắt đầu học?
Không cần. Vài tháng đầu, một miếng gối tập và đôi dùi vừa tay là đủ để học cầm dùi, gõ đều hai tay và đọc nhịp. Khi con gắn bó và biết rõ cỡ trống vừa người, lúc đó mới tính chuyện mua bộ trống.
Trẻ tập trống có cần đeo nút tai không?
Khi tập bộ trống mộc hoặc ở gần trống to, nên cho trẻ đeo chụp tai chống ồn cỡ trẻ em hoặc nút tai dành cho người chơi nhạc. Nếu con kêu ù tai hay nghe tiếng rít trong tai, cho nghỉ ngay; kéo dài thì đi khám tai mũi họng.
Trống điện tử có an toàn cho tai trẻ hơn trống mộc không?
Trống điện tử nhỏ tiếng ra ngoài hơn, nhưng nếu con đeo tai nghe vặn quá to thì vẫn có hại cho tai. Người lớn nên chỉnh âm lượng vừa phải ngay từ đầu và nhắc con nghỉ sau mỗi hai mươi, ba mươi phút.
Trẻ tập trống bao nhiêu phút mỗi ngày là vừa?
Với trẻ mới bắt đầu, mười đến mười lăm phút mỗi buổi, vài buổi trong tuần là hợp lý. Tập ngắn và đều hiệu quả hơn tập dài một buổi rồi bỏ cả tuần, lại đỡ mỏi cổ tay và giữ được hứng thú.
Con học trống được vài tháng thì chán, có nên cho nghỉ?
Nên tìm hiểu lý do trước: bài quá khó, quá dễ, thiếu bài con thích hay đơn giản là đang bận việc khác. Có thể giảm thời lượng, cho con chơi theo bài hát yêu thích. Nếu con thật sự không còn muốn, nghỉ một thời gian cũng không mất đi những gì con đã học.