Mười lăm phút mỗi ngày đủ để đôi tay gõ nhịp tiến bộ rõ rệt, với điều kiện mười lăm phút ấy được chia có chủ đích: một chút khởi động, một chút bài tay, một chút gõ theo nhạc, và một phút nghe lại. Giống như nấu một nồi canh nhỏ mỗi ngày, ít mà đều, ngon hơn nồi to nấu một lần rồi để cả tuần.
Bài này đưa ra một lịch mẫu từng phút, cách xoay vòng bài luyện qua bảy ngày để không nhàm, phương án khi chỉ còn năm phút, và những ngày nên nghỉ hẳn. Lịch dành cho người mới hoặc người đã biết chút ít, luyện trên gối tập, mặt bàn hay trống thật đều được.
Vì sao mười lăm phút mỗi ngày tốt hơn hai tiếng cuối tuần
Học gõ nhịp phần lớn là dạy cho tay và tai những thói quen mới. Thói quen hình thành nhờ lặp lại đều đặn, có ngủ nghỉ xen giữa. Nhiều người dạy nhạc nhận thấy học trò tập ngắn mỗi ngày tiến đều và ít quên bài hơn học trò dồn một buổi dài cuối tuần. Đây là kinh nghiệm phổ biến trong việc học kỹ năng nói chung, không riêng gì trống.
Một buổi hai tiếng còn có cái hại riêng: nửa sau buổi, tay đã mỏi, đầu đã mệt, người tập bắt đầu gõ ẩu và luyện luôn cả cái ẩu đó. Cổ tay cũng phải chịu một lượng lặp lại lớn dồn vào một lúc. Mười lăm phút thì kết thúc khi tay vẫn còn "muốn gõ tiếp", và đó là cảm giác tốt để quay lại ngày mai.
Cuối cùng là chuyện thực tế: người bận rộn tìm được mười lăm phút mỗi tối dễ hơn nhiều so với hai tiếng trọn vẹn cuối tuần. Lịch tập nào không theo được thì có hay đến đâu cũng chỉ nằm trên giấy.
Lịch mẫu mười lăm phút, tính từng phút
Đặt hẹn giờ trên điện thoại hoặc đồng hồ bếp. Máy đếm nhịp bật sẵn. Tốc độ ghi trong bảng là gợi ý cho người mới, điều chỉnh theo tốc độ sạch của bạn:
| Phút | Làm gì | Gợi ý cụ thể |
|---|---|---|
| 0 – 2 | Khởi động | Xoay cổ tay, nắm – xoè bàn tay, kéo nhẹ ngón, lắc lỏng |
| 2 – 5 | Tay đơn | Ở tốc độ sạch, một phút bắt đầu tay phải, một phút tay trái, một phút có nhấn phách MỘT |
| 5 – 8 | Bài tay của tuần | Tay kép hoặc paradiddle, theo vòng xoay bảy ngày ở mục sau |
| 8 – 11 | Gõ theo bài hát | Một bài quen, gõ phách hoặc nhịp đệm đơn giản, âm lượng loa vừa phải |
| 11 – 13 | Bài giữ nhịp | Máy kêu một ô, im một ô; hoặc bài gõ khoảng trống |
| 13 – 14 | Ghi âm một phút | Gõ lại bài khó nhất hôm nay, ghi âm |
| 14 – 15 | Nghe lại, ghi sổ | Một điều tốt, một điều mai luyện tiếp |
Để ý cách xếp: bài kỹ thuật ở đầu khi tay còn tươi; gõ theo nhạc ở giữa cho vui và cho tai nghỉ khỏi tiếng tích tắc; bài giữ nhịp ở cuối khi tay đã ấm; và luôn có một phút nghe lại. Phút nghe lại là phút dễ bị bỏ nhất, nhưng là phút cho bạn biết ngày mai phải làm gì.
Xoay vòng bảy ngày để khỏi nhàm
Phần "bài tay của tuần" và "bài giữ nhịp" đổi theo ngày. Xoay vòng giúp mọi bài đều được chạm tới mà không ngày nào giống ngày nào:
| Ngày | Bài tay | Bài giữ nhịp | Gõ theo bài hát kiểu gì |
|---|---|---|---|
| Thứ hai | Tay kép | Máy kêu một, im một | Bài chậm |
| Thứ ba | Paradiddle | Gõ khoảng trống | Bài vừa |
| Thứ tư | Tay không thuận dẫn | Máy chỉ kêu phách hai, bốn | Bài nhanh |
| Thứ năm | Tay kép bắt đầu tay trái | Máy kêu một, im hai | Bài chậm |
| Thứ sáu | Nhấn và khẽ | Bốn ô to, bốn ô khẽ | Bài bạn thích nhất |
| Thứ bảy | Ôn bài khó nhất tuần | Bài khó nhất tuần | Tự chọn |
| Chủ nhật | Nghỉ, hoặc chỉ nghe nhạc và vỗ tay | — | Nghe kỹ tiếng trống trong bài |
Chủ nhật nghỉ không phải là lười. Tay cần ngày hồi lại, và nghe nhạc chăm chú cũng là một kiểu luyện tai. Nếu lịch tuần của bạn khác, cứ dời ngày nghỉ sang hôm bận nhất.
Ngày chỉ còn năm phút: làm gì cho đáng
Đừng bỏ hẳn. Năm phút vẫn giữ được mạch tập. Chuỗi ngày không đứt quan trọng với thói quen hơn độ dài từng buổi.
Phút đầu: khởi động. Không bỏ khởi động kể cả khi gấp. Cổ tay lạnh mà gõ ngay là cách dễ nhất để bị mỏi, đau.
Ba phút giữa: bài khó nhất. Mở sổ ra, xem hôm qua ghi "mai luyện tiếp" điều gì. Làm đúng điều đó, ở tốc độ chậm.
Phút cuối: gõ một bài hát cho vui. Kết thúc bằng thứ mình thích, để ngày mai còn muốn quay lại. Không cần ghi âm hôm nay.
Không có dụng cụ? Gõ ngón tay lên đùi hoặc mặt bàn trải khăn. Năm phút gõ tay không vẫn luyện được thứ tự tay và nhịp đếm trong đầu.
Đừng bù vào hôm sau. Hôm qua năm phút không có nghĩa hôm nay phải hai mươi lăm phút cho "đủ". Quay về mười lăm phút như thường. Cố bù là cách nhanh nhất khiến tay mỏi và lịch đổ vỡ sau vài ngày.
Một tuần của người bận: cảnh có thật ở rất nhiều nhà
Anh kỹ sư ba mươi tuổi về nhà lúc bảy giờ tối, ăn cơm, tắm cho con. Chín giờ kém mười lăm, con ngủ. Anh kéo chiếc giá gối tập từ góc phòng ra, đặt đồng hồ bếp mười lăm phút, rót cốc trà. Tay trái anh yếu, nên ngày thứ tư anh luyện tay trái dẫn. Tới phút thứ tám, anh bật một bài nhạc nhẹ qua tai nghe, gõ nhịp đệm trên gối, chân gõ khẽ xuống tấm thảm. Phút cuối, anh ghi vào sổ: "tay trái dẫn, 66, ổn hơn thứ hai; mai: tay kép tay trái". Chuông hẹn giờ kêu. Anh cất dùi, còn kịp đọc vài trang sách.
Không có gì phi thường. Chính sự bình thường ấy làm lịch mười lăm phút sống được qua nhiều tháng. Tập trên gối, nghe nhạc qua tai nghe, giờ tập trước mười giờ tối: cả ba đều giúp người trong nhà và hàng xóm không phải chịu tiếng ồn.
Nếu bạn ở chung cư và muốn có ngày tập trống thật, hãy dành nó cho cuối tuần, buổi chiều, ở phòng tập thuê theo giờ hoặc nơi được phép. Nhớ mang nút tai: mười lăm phút trên bộ trống mộc trong phòng nhỏ đã đủ để tai ù nếu không bảo vệ.
Đổi lịch theo thứ bạn đang có trong tay
Lịch mẫu ở trên viết cho gối tập. Nếu bạn luyện bằng thứ khác, chỉ cần đổi vài ô, khung mười lăm phút giữ nguyên:
| Bạn có | Đổi gì trong lịch | Lưu ý riêng |
|---|---|---|
| Chỉ có mặt bàn và hai tay | Bài tay gõ bằng ngón hoặc bút chì; gõ theo bài hát bằng vỗ đùi, vỗ tay | Trải khăn lên bàn cho bớt tiếng |
| Gối tập và dùi | Giữ nguyên lịch mẫu | Đặt gối đúng độ cao, lót thảm dưới giá |
| Cajon hoặc trống tay | Bài tay gõ bằng lòng bàn tay, đổi giữa tiếng trầm ở giữa mặt và tiếng đanh ở mép | Gõ tay trần dễ đỏ tay, gõ vừa lực |
| Bộ trống điện tử | Thêm hai phút cho chân: trống bass theo máy đếm nhịp | Nghe qua tai nghe ở âm lượng vừa; tiếng dùi và bàn đạp vẫn truyền qua sàn |
| Bộ trống mộc | Rút phần bài tay sang gối tập, dành trống cho phần gõ theo bài hát | Nút tai bảo vệ bắt buộc; chỉ tập ở giờ và nơi phù hợp |
Điểm chung: phần kỹ thuật tay luôn làm được trên thứ êm nhất, còn nhạc cụ thật dành cho phần "chơi". Cách chia này vừa đỡ tai, đỡ hàng xóm, vừa giúp bạn tập được kể cả những ngày không đến được phòng tập.
Sau một tháng: làm sao biết lịch đang chạy tốt
Một tháng là đủ để nhìn lại. Lấy sổ ra, xem ba thứ. Thứ nhất, bạn tập được bao nhiêu ngày trên ba mươi? Nếu trên hai mươi ngày, lịch đã vừa với đời sống của bạn. Nếu dưới mười ngày, lịch đang quá tham, hãy rút xuống mười phút, đừng tự trách.
Thứ hai, tốc độ sạch của tay đơn và bài tay của tuần có nhích lên không? Không cần nhiều, vài nấc là tốt. Nếu đứng yên cả tháng, có thể bạn đang tập ở tốc độ quá cao nên tay không học được gì, hãy lùi xuống.
Thứ ba, nghe bản ghi âm tuần đầu và tuần cuối liền nhau. Đây là bài kiểm tra trung thực nhất. Hầu hết người tập đều ngạc nhiên vì khác biệt rõ hơn họ nghĩ, vì từng ngày thì không thấy gì, nhưng ba mươi ngày cộng lại thì thấy.
Nếu cả ba đều tốt, giữ nguyên lịch thêm một tháng nữa trước khi nghĩ tới tăng thời gian. Tăng thời gian khi lịch cũ vẫn đang hiệu quả thường chỉ làm tăng khả năng bỏ cuộc.
Những ngày nên nghỉ hẳn
Lịch tốt là lịch biết lúc nào nên dừng. Nghỉ hẳn, không cố "cho đủ chuỗi", khi:
- Cổ tay, cẳng tay hoặc ngón tay đau từ hôm trước chưa hết, hay đau nhói khi khởi động. Đau kéo dài nhiều ngày thì nên đi khám.
- Tai còn ù hoặc có tiếng rít sau một buổi nghe nhạc to, đi sự kiện ồn hay tập trống thật. Cho tai yên tĩnh; ù kéo dài thì đi khám tai mũi họng.
- Ốm sốt, mất ngủ nặng. Tập lúc ấy vừa không vào, vừa dễ gõ ẩu thành thói quen.
- Tâm trạng rất tệ đến mức tập chỉ làm bực thêm. Nghỉ một ngày, nghe nhạc, rồi quay lại.
- Đã quá muộn và tập sẽ làm phiền người trong nhà hay hàng xóm. Dời sang sáng mai năm phút trước khi đi làm cũng được.
Một ngày nghỉ có lý do không làm hỏng thói quen. Bỏ ba bốn ngày không lý do mới làm hỏng. Khi quay lại sau nghỉ, bắt đầu ở tốc độ thấp hơn tốc độ sạch lần trước một hai nấc.
Câu hỏi thường gặp
Luyện gõ nhịp mười lăm phút mỗi ngày có đủ không?
Với người mới và người bận rộn, mười lăm phút có chủ đích mỗi ngày là đủ để tiến bộ đều. Quan trọng là chia rõ khởi động, bài tay, gõ theo nhạc, bài giữ nhịp và nghe lại, thay vì gõ tuỳ hứng cho hết giờ.
Nên tập vào buổi sáng hay buổi tối?
Giờ nào cũng được, miễn là giờ bạn giữ được đều và không làm phiền người khác. Buổi tối nên tập trên gối tập hoặc mặt bàn, tránh đêm muộn. Buổi sáng thì tay thường cứng hơn, cần khởi động kỹ hơn một chút.
Có cần nghỉ một ngày mỗi tuần không?
Nên có một ngày nghỉ hoặc ngày rất nhẹ, chỉ nghe nhạc và vỗ tay. Tay cần thời gian hồi lại sau nhiều ngày lặp lại cùng động tác. Ngày nghỉ cũng giúp bạn quay lại với cảm giác muốn tập hơn.
Ngày bận chỉ có năm phút thì tập gì?
Một phút khởi động, ba phút cho đúng điều hôm qua ghi là cần luyện, một phút gõ theo một bài hát cho vui. Không có dụng cụ thì gõ ngón tay lên đùi. Năm phút giữ được mạch tập, quan trọng hơn bỏ hẳn.
Có nên tăng thời gian luyện lên khi đã quen?
Có thể tăng dần lên hai mươi hay ba mươi phút nếu tay thoải mái và bạn có thời gian, nhưng nên chia thành nhiều phần có nghỉ. Thấy tay mỏi, đau thì quay về mười lăm phút. Đều đặn vẫn quan trọng hơn dài.
Đang theo lịch mà thấy đau cổ tay thì sao?
Dừng tập ngày đó, không cố cho đủ giờ. Hôm sau nếu còn đau thì tiếp tục nghỉ. Đau kéo dài nhiều ngày, sưng hoặc tê lan xuống ngón tay thì nên gặp bác sĩ để được khám trực tiếp.