ManhLiet.comMạnh Liệt
Tự luyện gõ nhịp

Máy đếm nhịp là gì: luyện gõ trống với tiếng tích tắc, từ chậm đều đến tắt tiếng

Máy đếm nhịp phát tiếng tích tắc đều theo tốc độ bạn chọn. Cách đặt số, chia phách, dời tiếng gõ sang phách hai – bốn và tắt tiếng từng ô để luyện nhịp.

A small wooden pendulum metronome ticking on a practice table beside crossed drumsticks and a rubber practice pad, late afternoon window light, shallow depth of field, warm amber tones

Máy đếm nhịp là một chiếc đồng hồ chỉ biết làm đúng một việc: phát ra tiếng tích – tích – tích – tích đều tăm tắp, nhanh hay chậm tuỳ con số bạn vặn vào. Nó không biết bài hát, không biết cảm xúc, nhưng nó không bao giờ hồi hộp, không bao giờ hụt hơi. Với người tập gõ, nó là tấm gương soi nhịp: bạn gõ lệch một chút là nghe ra ngay, vì tiếng gõ của bạn và tiếng tích tắc không còn chồng khít lên nhau.

Dùng máy đếm nhịp đúng cách gồm ba nấc: đặt tốc độ đủ chậm để gõ sạch, gõ sao cho tiếng của mình "nuốt" mất tiếng tích tắc, rồi dần dần bắt nó im bớt để tự mình giữ nhịp. Bên dưới là từng nấc, kèm bảng đếm và những lỗi người mới hay mắc nhất.

Máy đếm nhịp đo cái gì: con số BPM nói bằng tiếng thường

Trên mọi máy đếm nhịp, dù là con lắc gỗ kiểu cổ hay ứng dụng trên điện thoại, đều có một con số kèm chữ BPM — viết tắt tiếng Anh của "số phách mỗi phút". Phách là cái nhịp đập đều mà bạn tự nhiên nhún chân theo khi nghe nhạc. Đặt 60 nghĩa là sáu mươi tiếng tích trong một phút, tức mỗi giây một tiếng, chậm như kim giây đồng hồ treo tường. Đặt 120 là hai tiếng mỗi giây, gần bằng nhịp bước chân khi bạn đi nhanh ra bến xe cho kịp chuyến.

Một mẹo để cảm con số: 60 là đồng hồ, khoảng 80 đến 90 là nhịp của nhiều bài ballad chậm, khoảng 100 đến 120 là nhịp nhiều bài pop vui tai, còn từ 160 trở lên là vùng của nhiều bài rock dồn dập. Không cần thuộc lòng, chỉ cần biết số càng lớn thì tiếng tích càng dày.

Máy con lắc cơ có cái quả nặng trượt trên thanh lắc: kéo quả lên cao thì lắc chậm, kéo xuống thấp thì lắc nhanh. Nhìn được cả nhịp bằng mắt, rất hợp với người mới vì thấy rõ khi nào tiếng sắp tới. Máy điện tử và ứng dụng thì chính xác hơn, chỉnh được tiếng, chia phách, đặt nhấn phách mạnh. Loại nào cũng được, miễn tiếng của nó nghe rõ qua tiếng gõ của bạn. Nếu tiếng tích tắc bị chìm, bạn đang gõ quá to so với nó, hoặc nên dùng tai nghe loại kín ở âm lượng vừa phải.

Nấc một: đặt chậm và gõ cho tiếng mình nuốt tiếng tích

Phần lớn người mới đặt máy quá nhanh vì sốt ruột. Hãy làm ngược lại, theo đúng thứ tự này:

  1. Đặt 60. Chưa gõ vội. Ngồi nghe tám tiếng tích, đếm thành tiếng theo nó: "MỘT – hai – ba – bốn – MỘT – hai – ba – bốn".
  2. Gõ tay phải xuống mặt bàn hoặc gối tập, mỗi tiếng tích một tiếng gõ. Mục tiêu nghe như sau: tiếng tích biến mất, vì tiếng gõ của bạn trùng khít và che lấp nó. Đây là cảm giác các tay trống gọi là "chôn tiếng tích".
  3. Nếu vẫn nghe hai tiếng sát nhau kiểu "tách-tích" là bạn gõ sớm; nghe "tích-tách" là bạn gõ trễ. Đừng vội sửa bằng cách căng người. Thở ra, thả lỏng vai, nghe thêm vài phách rồi gõ lại.
  4. Làm một phút tay phải, một phút tay trái, một phút xen kẽ phải – trái.
  5. Chỉ khi ba phút ấy đều chôn được tiếng tích, mới tăng lên 64 hoặc 66. Nấc tăng nhỏ thôi, bốn đến sáu số mỗi lần.

Nghe thì đơn giản, nhưng gõ chậm khó hơn gõ nhanh nhiều. Ở 60, khoảng trống giữa hai phách dài tới một giây, đủ lâu để tay "sốt ruột" mà gõ sớm. Ai qua được nấc chậm thì nấc nhanh đi rất êm.

Chia phách: cho máy gõ cả những tiếng "và" ở giữa

Khi tay đã chôn được tiếng tích ở mỗi phách, hãy cho máy chia nhỏ. Hầu hết máy đếm nhịp có nút chia phách: mỗi phách thêm một tiếng nhẹ ở giữa (chia đôi), hoặc thêm hai tiếng (chia ba), hoặc ba tiếng (chia tư). Bảng dưới là phách chia đôi ở nhịp bốn, đọc từ trái sang phải, X là gõ, dấu – là nghỉ:

ĐếmMỘTvàhaivàBAvàbốnvà
Máy kêuTÍCHtíctíchtíctíchtíctíchtíc
Bài 1: chỉ pháchX–X–X–X–
Bài 2: chỉ "và"–X–X–X–X
Bài 3: gõ hếtXXXXXXXX

Bài 2 là bài người mới hay "trượt" nhất: tay cứ muốn kéo về đúng phách. Hãy đếm thật to chữ "và", miệng nói trước tay gõ. Khi bài 2 đã vững, bạn đã bắt đầu cảm được khoảng giữa hai phách — thứ sau này giúp bạn gõ đảo phách và gõ các đoạn chuyển mà không chạy.

Nấc hai: dời tiếng tích sang phách hai và bốn

Đây là một mẹo cũ của giới chơi nhạc nhẹ và jazz, tác dụng rất rõ. Trong phần lớn nhạc pop, rock, tiếng trống snare (trống lẫy, tiếng "chát" ở giữa bộ trống) rơi vào phách hai và bốn. Người nghe vỗ tay theo cũng thường vỗ vào hai phách này. Vậy thì thay vì để máy kêu cả bốn phách, bạn cho nó kêu ở phách hai và bốn thôi.

Cách làm: đặt máy ở một nửa tốc độ bạn muốn. Ví dụ muốn gõ ở 100 thì đặt 50. Mỗi tiếng tích bây giờ dài bằng hai phách. Bạn tự quy ước tiếng tích là "hai" và "bốn", còn "MỘT" và "BA" là của bạn tự giữ. Đếm to: "MỘT – hai – BA – bốn", tiếng tích rơi vào chữ in nghiêng.

Lúc đầu sẽ rối: tai cứ muốn coi tiếng tích là phách một. Mẹo gỡ là bắt đầu bằng cách vỗ tay cùng tiếng tích và đếm phách một, ba bằng miệng, vỗ chừng nửa phút rồi mới cầm dùi. Khi đã quen, bạn sẽ thấy nhịp mình "đung đưa" hơn hẳn, vì giờ bạn phải tự nắm nửa số phách. Máy không còn dắt tay bạn từng bước mà chỉ chạm vai bạn ở những chỗ quan trọng.

Nấc ba: tắt tiếng từng ô để tự mình giữ nhịp

Vì sao phải tắt? Người tập lâu với máy đếm nhịp dễ thành "dựa máy": có tiếng tích thì đều, mất tiếng tích là chạy. Trên sân khấu hay khi gõ với bạn bè, không ai bật máy cho bạn. Bài tắt tiếng luyện đúng điều đó: chiếc đồng hồ trong đầu của chính bạn.

Cách làm bằng máy có chức năng tắt ô. Nhiều máy và ứng dụng cho bạn đặt "kêu một ô nhịp, im một ô nhịp". Ô nhịp là một nhóm bốn phách, tính từ MỘT đến bốn. Bạn gõ đều suốt, máy kêu bốn phách rồi im bốn phách. Khi nó kêu lại, nghe xem phách MỘT của bạn có trùng phách MỘT của máy không.

Cách làm bằng tay nếu máy không có chức năng đó. Vặn nhỏ âm lượng máy xuống gần như không nghe, gõ tám phách, rồi vặn lên. Cách thô nhưng vẫn hiệu quả, nhất là khi tập cùng một người bạn chịu cầm núm âm lượng.

Tăng độ khó từ từ. Kêu một im một, rồi kêu một im hai, rồi kêu một im ba. Khi bạn im được ba ô nhịp mà vẫn rơi đúng chỗ, nhịp trong đầu bạn đã khá vững. Nếu lệch, đừng nản: nên để ý mình lệch nhanh hay lệch chậm, vì đó là tính cách nhịp của bạn và có cách sửa riêng.

Hiểu lầm phổ biến về máy đếm nhịp

Vài niềm tin nghe hợp lý nhưng làm người mới tập chậm tiến:

Hiểu lầmĐiều đúng hơn
Tập với máy đếm nhịp làm nhịp cứng như rô bốt.Máy chỉ đưa cái khung. Nhạc có hồn là do bạn gõ to nhỏ, dài ngắn trong khung đó. Người giữ nhịp vững mới đủ tự do để "thả" cảm xúc.
Gõ nhanh theo máy được là giỏi rồi.Gõ nhanh mà không đều thì vẫn là chưa được. Hãy ghi âm lại và nghe: nếu tiếng gõ lúc chôn được tiếng tích, lúc không, thì tốc độ đó chưa thuộc về bạn.
Người có năng khiếu không cần máy đếm nhịp.Cảm nhịp có sẵn giúp bạn bắt đầu nhanh, nhưng ai cũng có xu hướng nhanh dần khi hưng phấn và chậm dần khi gõ khẽ. Máy giúp bạn nhìn thấy xu hướng đó.
Cứ bật máy suốt buổi tập là tốt.Nên chia: một phần buổi tập có máy, một phần gõ theo bài hát thật, một phần im máy để tự giữ. Ba kiểu bổ trợ nhau.

Còn một điều thú vị có thật: máy đếm nhịp con lắc cơ đã có từ đầu thế kỷ mười chín, và chính nhờ nó mà các nhà soạn nhạc bắt đầu ghi được tốc độ bằng con số cụ thể bên cạnh những chữ mô tả như "chậm rãi", "nhanh vừa".

Giữ tai và giữ tay trong lúc luyện

Máy đếm nhịp thường được dùng kèm tai nghe khi tập trên bộ trống thật, vì trống mộc rất to, tiếng tích tắc qua loa ngoài không lọt được. Đây là chỗ nhiều người vô tình làm hại tai: vặn tai nghe thật lớn để nghe rõ tiếng tích qua tiếng trống. Cách an toàn hơn là dùng tai nghe kín, chặn được bớt tiếng bên ngoài, để chỉ cần âm lượng vừa phải đã nghe rõ. Nếu tập trống mộc, đeo thêm nút tai bảo vệ dưới tai nghe hoặc chọn loại tai nghe có chức năng chống ồn thụ động.

Sau buổi tập mà tai ù, nghe như có tiếng rít, hãy nghỉ hẳn và cho tai yên tĩnh. Ù tai kéo dài qua ngày hôm sau thì nên đi khám tai mũi họng, đừng tự đoán.

Về tay, gõ chậm tưởng nhẹ nhàng nhưng nhiều người lại siết dùi rất chặt vì sợ lệch. Cứ mỗi vài phút, dừng lại, thả lỏng ngón tay, lắc cổ tay. Đau nhói hay tê cổ tay thì dừng buổi tập, đau kéo dài nhiều ngày thì nên gặp bác sĩ. Tập ở chung cư thì bật máy đếm nhịp qua tai nghe cũng là một cách lịch sự: hàng xóm không phải nghe tiếng tích tắc suốt buổi tối, và giờ tập nên tránh sáng sớm, trưa nghỉ, đêm muộn.

Câu hỏi thường gặp

Người mới tập trống nên đặt máy đếm nhịp ở tốc độ bao nhiêu?

Nên bắt đầu ở khoảng 60 phách mỗi phút, tức mỗi giây một tiếng. Khi gõ ở tốc độ đó ba phút liền mà tiếng gõ trùng khít tiếng tích, hãy tăng bốn đến sáu số mỗi lần. Đừng nhảy cóc, vì nấc lớn dễ làm tay căng và lệch.

Không có máy đếm nhịp thì có thể dùng gì thay?

Có thể dùng đồng hồ kim có tiếng tích tắc, tương đương 60 phách mỗi phút, hoặc gõ theo một bài hát có tiếng trống rõ ràng. Cách này kém chính xác hơn máy nhưng đủ để luyện đếm, luyện tay đều trong những tuần đầu tiên.

Vì sao gõ theo máy đếm nhịp lúc nào cũng thấy mình gõ sớm?

Người mới thường hồi hộp chờ tiếng tích nên tay bật xuống trước. Hãy thở ra, thả lỏng vai và đếm thành tiếng theo máy vài ô nhịp trước khi gõ. Nghe lại bản ghi âm cũng giúp biết mình sớm thật hay chỉ là cảm giác.

Có nên dùng tai nghe khi tập với máy đếm nhịp không?

Khi tập trên trống thật thì nên, nhưng chọn loại tai nghe kín để không phải vặn âm lượng lớn. Gõ trên bàn hay gối tập thì loa ngoài nhỏ là đủ. Thấy tai ù sau buổi tập thì giảm âm lượng và nghỉ, ù kéo dài thì đi khám.

Tắt tiếng máy đếm nhịp từng ô nhịp dùng để làm gì?

Để luyện chiếc đồng hồ trong đầu của bạn. Máy kêu một ô nhịp rồi im một ô, bạn vẫn gõ đều; khi máy kêu lại, nghe xem phách đầu có trùng không. Bài này cho thấy bạn hay nhanh dần hay chậm dần khi không có gì dắt.

Máy đếm nhịp con lắc và ứng dụng trên điện thoại khác nhau thế nào?

Máy con lắc cho bạn nhìn thấy nhịp đung đưa, dễ đoán tiếng kế tiếp, hợp với người mới. Ứng dụng chính xác hơn, chia phách được, nhấn phách mạnh được và tắt tiếng từng ô. Cả hai đều dùng tốt nếu tiếng của nó nghe rõ khi bạn gõ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138