ManhLiet.comMạnh Liệt
Tự luyện gõ nhịp

Ghi âm tự nghe khi tập gõ: cách nghe ra chỗ lệch nhịp mà lúc gõ không nhận ra

Nghe lại tiếng mình gõ là cách rẻ nhất để sửa nhịp. Đặt điện thoại ở đâu, nghe theo thứ tự nào, ghi sổ ra sao và vì sao bản ghi thường làm người mới giật mình.

A smartphone propped on a music stand facing a cajon and a wooden stool in a bright apartment corner, a person in the background adjusting earplugs, soft daylight, warm wood colors

Ghi âm rồi tự nghe lại là cách rẻ nhất, nhanh nhất để thấy nhịp của mình thật sự ra sao. Lúc gõ, tai bạn bận đủ thứ: nghe máy đếm nhịp, nhớ thứ tự tay, lo phách sau. Lúc nghe lại, tai chỉ làm một việc là nghe. Và nó nghe ra những điều lạ: tiếng tay trái nhỏ hơn hẳn, phách MỘT rơi sớm, đoạn chuyển nhanh lên, những thứ mà lúc gõ bạn thề là không có.

Lần đầu nghe lại, nhiều người giật mình, có người hơi buồn. Đó là dấu hiệu tốt: bạn vừa bắt đầu nghe như một người nghe, chứ không còn như người đang gõ. Bài này hướng dẫn từng bước: đặt máy ghi ở đâu, nghe theo thứ tự nào, ghi lại những gì, và đừng làm gì với bản ghi.

Vì sao lúc gõ không nghe ra mà lúc nghe lại thì nghe rõ

Gõ trống, kể cả gõ trên mặt bàn, là một việc nhiều tầng. Tay phải làm một việc, tay trái làm việc khác, đầu đếm phách, mắt nhìn dùi, tai nghe máy đếm nhịp. Sự chú ý bị chia nhỏ. Thêm nữa, bạn nghe tiếng gõ của chính mình từ khoảng cách rất gần, ngay sát tay, khác hẳn người ngồi cách vài mét.

Khi nghe lại, mọi việc kia đã xong. Sự chú ý dồn về tai. Bạn nghe tiếng gõ ở vị trí người nghe, đúng như người khác sẽ nghe. Đó là lý do vì sao người chơi nhạc ở nhiều trình độ khác nhau đều có thói quen ghi âm buổi tập.

Thêm một chuyện thú vị có thật: người ta thường thấy giọng nói của mình trong bản ghi "lạ" vì bình thường mình nghe giọng mình qua cả xương. Tiếng trống ít bị hiệu ứng này hơn giọng nói, nhưng cảm giác "đây đâu phải mình gõ" vẫn hay xuất hiện ở lần nghe đầu. Đừng lo, nghe vài lần là quen.

Cũng vì lý do đó, đừng phán xét bản ghi đầu tiên quá nặng. Lần nghe đầu chủ yếu là để làm quen với việc nghe chính mình. Từ lần thứ hai, thứ ba trở đi, tai mới bắt đầu nghe ra chi tiết thật sự hữu ích: tiếng nào lép, chỗ nào vội, đoạn nào đều.

Đặt máy ghi âm ở đâu cho từng kiểu tập

Không cần thiết bị đặc biệt, một chiếc điện thoại là đủ. Vị trí đặt máy quyết định bạn nghe được gì:

Kiểu tậpĐặt máy ở đâuLưu ý
Gõ bàn, gõ đùiTrên bàn, cách tay khoảng một sải tayLót khăn mỏng dưới điện thoại để bớt rung
Gối tậpTrên giá hoặc ghế ngang tầm gối, cách khoảng một métHướng micro về phía gối, tránh để sát mặt gối
Cajon, trống tayPhía trước, cách hai, ba bước chânGõ to dễ làm tiếng ghi bị rè, lùi máy ra xa thêm
Bộ trốngGóc phòng, ngang tầm tai người ngồi, cách vài métTrống rất to, đặt gần là tiếng vỡ; người gõ đeo nút tai
Tập cùng nhómGiữa phòng, trên ghế caoNghe được cả nhóm, đúng như người nghe ngồi giữa

Nếu bản ghi nghe rè, vỡ ở những tiếng to, máy đang ở quá gần hoặc tiếng quá lớn. Lùi máy ra, hoặc gõ khẽ hơn. Bản ghi không cần đẹp như thu âm, chỉ cần rõ từng tiếng gõ để bạn nghe ra nhịp.

Trước khi bắt đầu ghi, nói to một câu ngắn vào máy: tên bài và tốc độ, kiểu "tay kép, bảy mươi hai". Sau này mở lại nhiều bản ghi, bạn biết ngay bản nào là bản nào.

Nghe lại theo thứ tự: mỗi lượt nghe một thứ

Đừng nghe một lượt rồi cố để ý mọi thứ cùng lúc. Hãy nghe một bản ghi ngắn, chừng một phút, nhiều lượt, mỗi lượt chỉ tìm một điều:

  1. Lượt một, nghe nhịp tổng thể: vỗ tay hoặc gõ ngón tay theo bản ghi. Có chỗ nào bạn vỗ thấy "vấp", phải đổi nhịp vỗ không? Có nhanh dần về cuối không?
  2. Lượt hai, nghe độ đều của từng tiếng: nhắm mắt nghe. Tiếng nào to vọt? Tiếng nào lép? Thường là tiếng của tay không thuận hoặc tiếng thứ hai trong tay kép.
  3. Lượt ba, nghe chỗ chuyển: chỗ đổi bài, đoạn chuyển, chỗ vào lại sau phách nghỉ. Phách MỘT sau đó có rơi đúng không?
  4. Lượt bốn, nghe so với máy đếm nhịp: nếu bản ghi có tiếng tích tắc, tiếng gõ có "chôn" được tiếng tích không, hay lúc nghe hai tiếng tách nhau?
  5. Lượt năm, nghe như người nghe nhạc: không phân tích nữa, chỉ hỏi "nghe có thích không?". Câu hỏi này đơn giản mà quan trọng.

Năm lượt cho một phút ghi âm mất chừng năm, sáu phút. Nghe bằng tai nghe ở âm lượng vừa phải giúp nghe rõ chi tiết hơn loa ngoài, nhưng đừng vặn to để "nghe kỹ hơn"; nghe to lâu chỉ làm tai mỏi, mà tai mỏi thì nghe kém đi.

Một buổi nghe lại, kể từ đầu đến cuối

Chín giờ tối, cô sinh viên năm hai ngồi trên chiếc cajon (thùng gỗ để ngồi lên và gõ bằng tay) giữa phòng trọ. Cô vừa gõ xong một phút nhịp đệm ở 84, điện thoại dựng trên giá nhạc phía trước. Cô đeo tai nghe, mở bản ghi. Lượt đầu, cô vỗ tay theo và thấy ổn. Lượt hai, nhắm mắt, cô nghe ra tiếng trầm ở giữa mặt thùng lúc to lúc nhỏ. Lượt ba, cô để ý: mỗi lần chuyển sang câu sau, tiếng đầu tiên đến sớm, như người bước vội lên bậc thềm. Cô ghi vào sổ: "84, tiếng trầm không đều, vào câu sau sớm". Rồi gõ lại, lần này đếm thầm "MỘT" thật rõ trước mỗi câu.

Cảnh ấy cho thấy giá trị thật của việc ghi âm: không phải để chấm mình hay dở, mà để biết chính xác ngày mai cần luyện gì. Một câu nhận xét cụ thể như "vào câu sau sớm" đáng giá hơn mười câu chung chung kiểu "hôm nay gõ chưa hay".

Cũng để ý: cô gõ cajon vào buổi tối trong phòng trọ. Cajon nhỏ hơn bộ trống nhưng tiếng trầm có thể truyền qua sàn và tường mỏng. Gõ tay nhẹ, kê thảm dưới thùng và chọn giờ tập không quá muộn là phép lịch sự tối thiểu với phòng bên cạnh.

Ghi sổ sau mỗi lần nghe: ba dòng là đủ

Dòng một: bài gì, tốc độ bao nhiêu, ngày nào. Ví dụ "tay đơn, 72, thứ ba". Thông tin này giúp bạn so sánh đúng: cùng bài, cùng tốc độ, khác ngày.

Dòng hai: một điều tốt. Chỉ một. "Tay trái đều hơn hôm qua", "không nhanh dần nữa". Ghi điều tốt không phải để tự khen, mà để biết điều gì đã sửa được, khỏi lo lắng thừa.

Dòng ba: một điều cần luyện tiếp. Cũng chỉ một. Cụ thể nhất có thể: "tiếng thứ tư của paradiddle lép", "đoạn chuyển chạy nhanh khoảng năm số". Ngày mai mở sổ, bắt đầu buổi tập bằng đúng điều này.

Giữ một bản ghi mỗi tuần. Phần lớn bản ghi có thể xoá sau khi nghe để đỡ chật máy. Nhưng mỗi tuần giữ lại một bản cùng bài, cùng tốc độ. Sau hai tháng, nghe bản đầu và bản cuối liền nhau. Đây là cách trung thực nhất để thấy mình đã đi được bao xa.

Ghi hình thay vì chỉ ghi âm: thấy cả vai và cổ tay

Thỉnh thoảng, thay vì chỉ ghi âm, hãy quay một đoạn phim ngắn. Đặt điện thoại nghiêng bên cạnh, thấy được từ đầu xuống tới ghế ngồi. Âm thanh vẫn được ghi như cũ, nhưng giờ bạn có thêm thứ mà tai không cho bạn: dáng người khi gõ.

Xem lại phim, để ý mấy điều sau. Vai có nhô lên dần theo thời gian không? Nhiều người bắt đầu với vai thả lỏng nhưng tới phút thứ hai vai đã sát tai. Cổ tay có gập gãy góc nhiều không, hay đi thẳng theo cẳng tay? Hai đầu dùi có nhấc cao bằng nhau không? Lưng có cong gập về phía trước không? Mặt có nhăn, miệng có mím chặt không — dấu hiệu bạn đang gồng.

Nhiều lỗi nhịp hoá ra có gốc ở dáng người. Tay trái lép thường đi cùng vai trái nhô cao. Nhanh dần ở đoạn chuyển thường đi cùng việc người đổ về phía trước như sắp lao đi. Thấy bằng mắt, sửa sẽ dễ hơn nhiều so với chỉ nghe.

Một lưu ý về sự riêng tư: phim tập ở nhà thường quay cả phòng, cả người trong nhà đi ngang. Giữ phim trong máy để tự xem, hoặc chỉ gửi cho người hướng dẫn mình tin. Còn nếu xem phim mà thấy cổ tay mình gập lạ, hay bạn có cảm giác đau mỗi lần tập, đó là lúc nên hỏi người hướng dẫn trực tiếp hoặc gặp bác sĩ nếu đau kéo dài, không phải tự mày mò sửa theo phim trên mạng.

Đừng làm gì với bản ghi

Ghi âm là công cụ tốt nhưng dễ dùng sai. Vài điều nên tránh:

Không nênVì saoThay bằng
Nghe lại rồi tự chê mìnhLàm mất hứng tập, mà người tập lâu dài mới tiến bộGhi một điều tốt và một điều cần luyện
So bản ghi của mình với bản thu của nghệ sĩKhác phòng thu, khác thiết bị, khác nhiều năm luyệnSo với bản ghi tuần trước của chính mình
Đăng mọi bản ghi lên mạng để chờ nhận xétNhận xét rời rạc dễ làm rối hướng tậpNhờ một người hướng dẫn hoặc bạn tập nghe cùng
Ghi cả buổi tập dài một giờKhông ai nghe lại nổi một giờGhi từng phút một cho từng bài
Nghe to cho rõTai mỏi nhanh, nghe kém điÂm lượng vừa phải, nghỉ tai khi thấy ù

Nếu sau một buổi tập trống thật rồi nghe lại bằng tai nghe mà tai ù, có tiếng rít, hãy cho tai nghỉ hẳn, đừng nghe tiếp. Ù tai kéo dài sang hôm sau thì nên đi khám tai mũi họng.

Câu hỏi thường gặp

Ghi âm khi tập trống có cần micro riêng không?

Không cần cho mục đích luyện nhịp. Một chiếc điện thoại đặt đúng chỗ là đủ nghe ra tiếng nào lệch, tiếng nào lép. Nếu tiếng bị rè, vỡ, hãy lùi điện thoại ra xa hơn hoặc gõ khẽ lại, chưa cần mua thêm gì.

Mỗi lần nên ghi âm bao lâu?

Khoảng một phút cho mỗi bài là vừa. Đoạn ngắn dễ nghe lại nhiều lượt, mỗi lượt tìm một điều. Ghi cả buổi tập dài thì gần như không ai nghe lại, công ghi âm trở thành vô ích.

Vì sao nghe lại thấy mình gõ dở hơn lúc gõ?

Lúc gõ, sự chú ý bị chia cho tay, đếm và máy đếm nhịp, lại nghe tiếng từ quá gần. Lúc nghe lại, tai dồn hết vào âm thanh nên nghe ra những lỗi nhỏ. Đó là điều tốt, vì giờ bạn biết cần sửa gì.

Nghe lại bản ghi nên để ý điều gì trước?

Nên nghe nhiều lượt, mỗi lượt một điều: nhịp tổng thể có nhanh dần không, các tiếng có đều không, chỗ chuyển có rơi đúng phách một không, rồi so với tiếng máy đếm nhịp. Cuối cùng nghe như người nghe nhạc bình thường.

Có nên giữ lại các bản ghi cũ không?

Nên giữ ít nhất một bản mỗi tuần, cùng bài và cùng tốc độ. Sau vài tháng, nghe bản đầu và bản mới liền nhau sẽ thấy tiến bộ rõ hơn mọi cảm giác. Những bản còn lại có thể xoá sau khi đã ghi sổ.

Ghi âm khi tập ở phòng trọ có làm phiền hàng xóm không?

Bản thân việc ghi âm thì không, nhưng tiếng gõ thì có thể. Nên tập vào giờ hợp lý, kê thảm dưới nhạc cụ, gõ vừa phải. Bản ghi để luyện nhịp không cần gõ to; gõ khẽ vẫn nghe ra lệch nhịp rõ ràng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138