ManhLiet.comMạnh Liệt
Nhịp điệu cho trẻ

Gõ nhịp bằng đồ trong bếp cùng con: nồi, thìa gỗ, hộp nhựa thành dàn gõ an toàn

Nồi, thìa gỗ, hộp nhựa, chai nước có tiếng trầm, tiếng cao khác nhau: cách cùng con nghe, xếp thành dàn gõ trong bếp, chọn đồ an toàn và giữ tiếng vừa tai.

Upturned cooking pots, a plastic food box and wooden spoons on a tiled kitchen floor, a father and small child tapping together, late afternoon window light, low angle

Căn bếp nhà nào cũng có sẵn một dàn gõ: nồi úp ngược nghe "bùng" như trống cái, hộp nhựa nghe "bộp" như trống cơm, hai thìa gỗ gõ vào nhau nghe "cốc" như mõ. Chỉ cần lật úp vài món, đưa con một đôi thìa gỗ, là có một buổi học nhịp mà không phải mua sắm gì. Điều cần làm là chọn đúng đồ an toàn, giữ tiếng vừa tai, và cùng con lắng nghe trước khi gõ thật nhiều.

Dưới đây là cách dựng "dàn bếp" từng bước, bảng tra món nào nghe như nhạc cụ nào, vài bài nhịp ngắn làm được ngay, và danh sách những thứ không nên đưa cho trẻ dù trông rất hấp dẫn. Mục đích không phải tạo ra tiếng to nhất, mà để con nhận ra rằng mỗi vật có một giọng riêng.

Mỗi món một giọng: bảng tra nhanh dàn bếp

Gõ thử từng món bằng thìa gỗ, gõ vừa tay, rồi cùng con đặt tên cho tiếng nghe được. Bảng dưới là gợi ý, nhà bạn có thể nghe ra khác.

Đồ trong bếpCách gõTiếng nghe nhưGần với nhạc cụ
Nồi to úp ngượcThìa gỗ gõ giữa đáyBùng, trầm, hơi ngânTrống cái, trống bass
Hộp nhựa có nắpVỗ lòng bàn tay lên nắpBộp, đục, ngắnTrống cơm, cajon
Hai thìa gỗGõ vào nhauCốc, khô, sắcMõ, phách gỗ
Thớt gỗGõ bằng đầu ngón tayTộc tộc, ấmSong lang, mõ
Chai nhựa có ít gạo, đóng chặt nắpLắcXào xạc như mưaLục lạc
Xoong nhỏGõ nhẹ vào vànhKeng, cao, ngân dàiChuông, chũm chọe nhỏ

Để ý cột "cách gõ". Gõ giữa đáy nồi và gõ gần mép nghe khác hẳn: giữa thì trầm và tròn, gần mép thì cao và mỏng. Đây là điều người chơi trống nào cũng học — vị trí gõ đổi tiếng — và con có thể tự khám phá ra ngay trên đáy nồi nhà mình.

Dựng dàn bếp trong năm phút

Chọn một góc sàn rộng, xa bếp đang nấu, xa ổ điện. Trải một tấm thảm hoặc khăn dày để nồi không trượt và tiếng bớt chát.

  1. Úp ngược hai, ba món có cỡ khác nhau: một nồi to, một hộp nhựa, một xoong nhỏ. Xếp thành hình vòng cung trước mặt con, món to bên trái, món nhỏ bên phải, giống bộ trống xếp từ trầm đến cao.
  2. Đưa con một đôi thìa gỗ hoặc hai chiếc đũa gỗ to đầu tròn. Không dùng muỗng kim loại cho trẻ nhỏ vì tiếng gõ lên nồi sẽ chát và rất to.
  3. Cha mẹ gõ thử từng món một lần, chậm, rồi dừng hẳn. Hỏi con: "Cái nào nghe giống tiếng sấm? Cái nào giống tiếng chuông?" Để con trả lời bằng cách gõ.
  4. Chơi "gọi tên": cha mẹ nói "nồi", con gõ nồi; nói "hộp", con gõ hộp. Nói chậm trước, nhanh dần sau. Đây là bài tập nghe và phản xạ, chưa cần đúng nhịp.
  5. Kết thúc bằng một tín hiệu cố định, ví dụ hai bên cùng gõ nồi to một tiếng thật chậm rồi đặt thìa xuống. Tín hiệu kết thúc giúp con quen với việc dừng, điều mà mọi người chơi nhạc đều phải học.

Toàn bộ buổi đầu nên chỉ mười phút. Nếu con muốn tiếp, buổi sau thêm một món mới hoặc một bài nhịp mới. Đừng bày hết cả tủ ra ngay hôm đầu, và cũng đừng giữ nguyên một dàn mãi; thỉnh thoảng đổi một món để con có giọng mới mà khám phá: nhiều món quá, con chỉ chạy từ món này sang món khác mà chẳng nghe kỹ món nào. Ba món khác giọng nhau là vừa để tai con có việc làm.

Ba bài nhịp ngắn làm thử ngay trên đáy nồi

Đếm thành tiếng cùng con. Chữ in hoa là chỗ gõ mạnh hơn một chút. X là gõ, – là nghỉ (dừng tay, vẫn đếm).

BàiMỘThaiBAbốn
Bước chân (nồi to)XXXX
Tim đập (nồi to)XX––
Hỏi – đáp: cha mẹ (hộp)XXX–
Hỏi – đáp: con (nồi)XXX–

"Bước chân" là gõ đều bốn tiếng như đi bộ — bài nền của mọi bài. "Tim đập" là hai tiếng liền rồi nghỉ hai, nghe như "thình thịch… thình thịch". Bài "hỏi – đáp" thì cha mẹ gõ ba tiếng trên hộp nhựa, nghỉ một nhịp, rồi con đáp lại ba tiếng trên nồi. Đổi vai cho con hỏi trước.

Mỗi bài lặp lại bốn, tám lần là đủ. Trẻ ba, bốn tuổi thường gõ "Bước chân" khá đều sau vài buổi, còn "Tim đập" có ô nghỉ thì cần lâu hơn. Không sao cả: ô nghỉ khó với mọi người mới học, kể cả người lớn.

Những thứ trong bếp không đưa cho trẻ, dù trông rất "kêu"

Bếp là nơi có nhiều thứ nguy hiểm nhất trong nhà. Dàn gõ của con chỉ nên gồm đồ người lớn đã chọn trước, không để con tự lục tủ.

  • Đồ thuỷ tinh, sành sứ: ly, chén, bát sứ gõ nghe trong như chuông nhưng có thể vỡ, mảnh vỡ cứa tay.
  • Lon thiếc đã khui: mép lon sắc như dao. Nếu muốn dùng lon, người lớn phải bọc kín mép bằng băng dính dày, và trẻ nhỏ vẫn không nên cầm.
  • Dao, nĩa, dụng cụ có mũi nhọn: không bao giờ làm dùi.
  • Hạt nhỏ, gạo, đậu để rời: trẻ dưới ba tuổi có thể cho vào miệng, mũi, tai. Lục lạc chai nhựa phải do người lớn đổ hạt, vặn chặt nắp và dán băng dính kín bên ngoài.
  • Túi ni lông: sột soạt rất vui tai nhưng có nguy cơ trùm lên mặt.
  • Nồi đang nóng, nồi còn dầu mỡ: chỉ dùng nồi nguội, sạch, đã cất khỏi bếp.

Người lớn ngồi cùng suốt buổi. Thu dọn ngay khi xong để con không mang thìa đi gõ cửa kính hay gõ vào người em nhỏ.

Một buổi chiều trong bếp và chuyện tiếng ồn với hàng xóm

Năm giờ chiều, nồi canh đang hầm trên bếp. Ở góc nhà, bố ngồi bệt xuống sàn gạch, úp ba chiếc nồi cũ thành hàng. Cậu con trai bốn tuổi cầm hai thìa gỗ, gõ thử đáy nồi to: "bùng". Mắt cậu tròn xoe. Gõ chiếc xoong nhỏ: "keng". Cậu bật cười, gõ "keng keng keng" liền một mạch. Bố không ngăn, chỉ chờ cậu dừng rồi gõ khẽ "bùng… bùng…" thật chậm. Cậu nhìn bố, rồi tự hạ tay, gõ theo chậm rãi.

Cảnh đó cho thấy một điều thú vị: thay vì nói "nhỏ thôi con", người lớn chỉ cần gõ chậm và nhỏ, trẻ thường tự điều chỉnh theo. Âm nhạc là ngôn ngữ để hai người nói chuyện với nhau, và trẻ đáp lại nhịp nhanh hơn đáp lại lời nhắc.

Về tiếng ồn: nồi kim loại gõ bằng thìa gỗ trên sàn gạch có thể vang khá xa, nhất là ở chung cư. Trải thảm dày dưới nồi, gõ trong khung giờ ban ngày, tránh giờ nghỉ trưa và buổi tối. Nếu nhà sát vách, nói trước với hàng xóm một câu, họ thường dễ chịu hơn khi biết đó là buổi học của một đứa trẻ. Với chính con, nếu thấy con đưa tay lên bịt tai hoặc chính mình thấy chát tai, đổi sang gõ hộp nhựa, thớt gỗ — những món có tiếng đục và êm hơn.

Biến tấu theo tuổi: từ đập tay đến chơi thành bài

Cùng một dàn bếp nhưng mỗi tuổi chơi một kiểu. Bé một, hai tuổi chủ yếu đập bằng cả bàn tay lên hộp nhựa và lắc chai gạo. Người lớn chỉ cần ngồi cạnh, gõ cùng, đặt tên cho tiếng: "bộp bộp", "xào xạc". Mục tiêu là con phát hiện tay mình làm ra tiếng, không cần nhịp gì cả.

Bé ba, bốn tuổi bắt đầu gõ theo lời đếm, theo bài "Bước chân", và rất thích đổi vai hỏi – đáp. Có thể thêm hoạt động "mưa": mưa phùn là gõ ngón tay lên thớt, mưa vừa là gõ thìa lên hộp, mưa rào là gõ cả hai tay lên nồi, rồi tạnh mưa là dừng hẳn. Cha mẹ kể chuyện cơn mưa, con chơi theo câu chuyện.

Bé năm, sáu tuổi trở lên có thể ghép thành bài: nồi to gõ ở số MỘT và BA, hộp nhựa gõ ở số hai và bốn. Đếm to "MỘT – hai – BA – bốn" và lặp lại. Đó chính là bộ khung nhịp mà rất nhiều bài hát phổ thông dùng, trống bass ở phách MỘT và BA, trống snare ở phách hai và bốn. Con đang chơi một nhịp trống thật trên đồ trong bếp mà không biết.

Ở tuổi nào cũng vậy: bé muốn dừng thì dừng, không bắt hoàn thành bài. Niềm vui hôm nay là lý do để con quay lại ngày mai.

Con học được gì từ một dàn nồi niêu

Nghe ra âm sắc. Âm sắc là "giọng" riêng của mỗi vật, thứ giúp ta phân biệt tiếng đàn với tiếng sáo dù cùng một nốt. Trẻ gõ nồi, gõ hộp, gõ thớt là đang luyện tai phân biệt giọng, một kỹ năng nghe nền tảng cho việc học nhạc về sau.

Hiểu cao – thấp, to – nhỏ bằng tay. Vật to nghe trầm, vật nhỏ nghe cao; gõ mạnh thì to, gõ nhẹ thì nhỏ. Con không cần ai giảng, con tự thấy bằng tay và tai.

Biết dừng. Tín hiệu kết thúc, bài "Tim đập" có ô nghỉ, câu hỏi – đáp có khoảng lặng: tất cả đều dạy con rằng im lặng cũng là một phần của nhịp. Với người chơi trống, biết dừng đúng lúc quan trọng chẳng kém biết gõ.

Tập chờ đến lượt. Bài hỏi – đáp buộc con nghe hết câu của người khác rồi mới gõ. Đó là kỹ năng chơi chung, không chỉ trong âm nhạc.

Thấy rằng âm nhạc ở khắp nơi. Nhiều nhạc cụ gõ trên thế giới, từ chiếc trống tre đến bộ gõ ống, vốn bắt đầu từ đồ dùng hằng ngày. Khi con nhận ra cái nồi cũng "hát" được, con sẽ nghe thế giới xung quanh khác đi: tiếng mưa trên mái tôn, tiếng chổi quét sân, tiếng chày giã gạo đều có nhịp.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi thì có thể gõ nhịp bằng nồi niêu trong bếp?

Trẻ khoảng một tuổi rưỡi trở lên thường thích đập vào nồi bằng tay hoặc thìa gỗ khi có người lớn ngồi cùng. Từ ba, bốn tuổi, trẻ bắt đầu gõ theo lời đếm và theo các bài hỏi – đáp đơn giản.

Dùng thìa kim loại gõ nồi có sao không?

Thìa kim loại gõ lên nồi kim loại cho tiếng rất chát và to, dễ làm khó chịu tai trẻ và cả nhà. Nên dùng thìa gỗ, đũa gỗ to đầu tròn hoặc gõ bằng lòng bàn tay để tiếng ấm và vừa tai hơn.

Làm lục lạc bằng chai nhựa cho bé thế nào cho an toàn?

Người lớn tự cho một ít gạo hoặc hạt vào chai nhựa sạch, vặn chặt nắp rồi dán băng dính kín quanh nắp. Kiểm tra thường xuyên, nắp lỏng thì bỏ ngay vì hạt nhỏ rất nguy hiểm với trẻ dưới ba tuổi.

Gõ nồi ở chung cư có làm phiền hàng xóm không?

Có thể có, vì nồi kim loại trên sàn gạch vang khá xa. Nên trải thảm dày, gõ ban ngày, tránh giờ nghỉ trưa và buổi tối, ưu tiên hộp nhựa và thớt gỗ có tiếng đục, và báo trước với nhà sát vách khi cần.

Con chỉ thích gõ thật to và thật nhanh thì làm sao?

Đó là phản ứng tự nhiên khi trẻ phát hiện ra tiếng động. Người lớn có thể gõ chậm và nhỏ để con bắt chước, hoặc đặt tên cho kiểu gõ như mưa phùn và mưa rào để con đổi qua lại, thay vì cấm hẳn.

Gõ nồi niêu có thay được việc học nhạc cụ thật không?

Không thay được, nhưng là bước khởi đầu rất tốt. Trẻ làm quen với âm sắc, cao thấp, to nhỏ và việc giữ nhịp đều. Khi trẻ lớn hơn và có hứng thú, có thể chuyển sang nhạc cụ gõ thật như mõ gỗ, trống nhỏ, gối tập.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138