ManhLiet.comMạnh Liệt
Tự luyện gõ nhịp

Gõ trống bị nhanh dần: vì sao nhịp cứ chạy và cách luyện để giữ nhịp đều

Gõ một lúc là nhịp nhanh lên, gõ khẽ thì lại chậm đi: chuyện rất phổ biến. Hỏi đáp từng nguyên nhân và bài luyện cụ thể để giữ nhịp đều từ đầu đến cuối bài.

A drum kit in a garage rehearsal space at dusk, a drummer seen from behind keeping time while a bassist stands blurred nearby, string lights overhead, warm vintage colors

Gõ trống bị nhanh dần là lỗi phổ biến bậc nhất của người mới, và cả người đã chơi lâu. Bắt đầu bài ở một tốc độ, tới điệp khúc thì nhịp đã nhanh hơn rõ, như chiếc xe đạp xuống dốc mà quên bóp phanh. Người trong ban nhạc gọi vui là "nhịp chạy". Ngược lại cũng có: tới đoạn nhạc khẽ, nhịp tụt dần như đồng hồ hết pin.

Lý do thường không nằm ở tay, mà ở đầu và ở tai: hồi hộp, hưng phấn, gõ to quá, không nghe phần khoảng trống giữa các phách. Bài này đi theo lối hỏi – đáp, mỗi câu hỏi là một nguyên nhân hay gặp, kèm cách nhận ra và bài luyện cụ thể. Hầu hết bài luyện làm được trên mặt bàn, với một chiếc điện thoại để ghi âm.

Làm sao biết mình đang nhanh dần, chứ không phải tưởng tượng?

Cách chắc nhất là đo. Bật máy đếm nhịp ở một tốc độ, ví dụ 90, gõ theo nó tám phách, rồi tắt máy đi và gõ tiếp một phút. Ghi âm toàn bộ. Cuối phút, bật lại máy ở đúng 90 và nghe bản ghi cùng lúc với nó, hoặc đơn giản hơn, dùng chức năng "chạm theo nhịp" có trong nhiều máy đếm nhịp: chạm theo phách trong bản ghi ở cuối phút, máy sẽ cho bạn con số tốc độ bạn đang gõ.

Nếu đầu bài 90, cuối bài 98, bạn nhanh dần. Nếu cuối bài 84, bạn chậm dần. Chênh vài số là chuyện bình thường của người, không phải lỗi lớn. Chênh tới mười số trở lên trong một phút thì đáng luyện.

Cách thứ hai không cần máy: gõ theo một bài hát có tiếng trống rõ, rồi giảm âm lượng bài hát xuống gần như không nghe trong tám phách, sau đó vặn lên lại. Nếu tiếng gõ của bạn đi trước bài hát, bạn đang nhanh. Đi sau, bạn đang chậm. Bài này nên làm với âm lượng loa vừa phải; nghe to không giúp nghe rõ nhịp hơn, chỉ làm mỏi tai.

Điều đáng nói là người ta thường không cảm thấy mình nhanh dần trong lúc gõ. Cảm giác bên trong là "mình đang đều". Vì thế, đo bằng máy hoặc bằng bài hát là bước không bỏ được.

Vì sao lại nhanh dần? Năm nguyên nhân hay gặp

Hưng phấn và hồi hộp. Khi tim đập nhanh vì hào hứng hay vì có người nghe, cơ thể có xu hướng làm mọi thứ nhanh hơn. Nhiều người chơi nhạc nhận thấy nhịp mình nhanh lên rõ nhất ở buổi diễn đầu tiên hoặc khi gõ bài mình rất thích.

Gõ to dần. To và nhanh đi cùng nhau rất tự nhiên trong cảm nhận của người nghe lẫn người gõ. Khi đoạn nhạc lên cao trào, tay gõ mạnh hơn, và nhịp kéo theo. Tương tự, gõ khẽ dễ kéo nhịp chậm lại.

Sợ khoảng trống. Ở những chỗ nghỉ, những phách không gõ gì, người mới thấy "trống trải" nên vội gõ tiếng sau sớm hơn. Khoảng lặng bị cắt ngắn, nhịp bị kéo nhanh.

Đoạn chuyển. Đoạn trống chuyển giữa hai câu nhạc thường dày tiếng, người gõ dồn hết sức vào đó và rơi về phách MỘT của câu sau sớm hơn. Đây là chỗ nhịp chạy hay xảy ra nhất.

Không đếm, chỉ cảm. Cảm nhịp là quý, nhưng khi gặp đoạn khó, cảm giác dễ lệch. Người có thói quen đếm thầm trong đầu, ít nhất ở phách MỘT, ít bị trôi hơn.

Gõ khoảng trống: bài luyện cho người sợ phách nghỉ

Hỏi: làm sao để không cắt ngắn chỗ nghỉ? Đáp: luyện riêng chỗ nghỉ. Máy đếm nhịp ở 70, mỗi phách một ô. X là gõ, dấu – là nghỉ. Miệng đếm to cả những phách nghỉ:

ĐếmMỘThaiBAbốnMỘThaiBAbốn
Bài 1XXXXXXXX
Bài 2X–X–X–X–
Bài 3X–––X–––
Bài 4X–––––––

Bài 4 là khó nhất dù chỉ gõ một tiếng mỗi tám phách. Ba phách nghỉ đầu không sao, nhưng tới phách thứ năm, thứ sáu, tay ngứa ngáy muốn gõ. Giữ yên, đếm to, để tiếng gõ tiếp theo rơi đúng chữ MỘT cùng tiếng tích của máy.

Ai qua được bài 4 sẽ thấy khoảng trống không còn đáng sợ. Đó là bước lớn: trong nhạc, chỗ nghỉ cũng là nhịp, chỉ là nhịp im tiếng.

Hỏi: làm sao giữ nhịp trong đoạn chuyển? Đáp: luyện ngược từ đích

Thay vì luyện đoạn chuyển rồi cố rơi đúng, hãy luyện điểm rơi trước. Theo từng bước:

  1. Chọn một nhịp đệm đơn giản bạn đã gõ vững, ví dụ tay phải gõ đều tám tiếng mỗi ô nhịp, tay trái gõ phách hai và bốn.
  2. Gõ ba ô nhịp đệm, ô thứ tư thay bằng... không gì cả: nghỉ trọn ô, đếm to "MỘT – hai – BA – bốn". Ô kế tiếp, vào lại nhịp đệm đúng phách MỘT.
  3. Khi vào lại đều, thay ô nghỉ bằng đoạn chuyển rất thưa: chỉ bốn tiếng snare ở bốn phách.
  4. Dần dần làm đoạn chuyển dày hơn: tám tiếng, rồi mười hai tiếng. Mỗi lần dày hơn, kiểm tra xem phách MỘT của ô sau còn rơi đúng không.
  5. Ghi âm và chạm theo nhịp ở ô ngay sau đoạn chuyển. Nếu tốc độ ở đó cao hơn ở ô trước, đoạn chuyển đang kéo bạn chạy.

Mẹo lớn nhất: đoạn chuyển là để dẫn người nghe sang câu sau, không phải để khoe tay. Một đoạn chuyển bốn tiếng đúng nhịp hay hơn đoạn mười sáu tiếng làm cả ban nhạc phải chạy theo.

Hỏi: còn chậm dần khi gõ khẽ thì sao?

Đáp: đây là mặt kia của cùng một đồng xu. Khi gõ khẽ, tay nhấc dùi thấp, động tác nhỏ, người gõ có xu hướng "lười" và để mỗi tiếng rơi muộn một chút. Cũng vì gõ khẽ thường đi cùng nhạc buồn, chậm, nên cảm xúc kéo nhịp xuống theo.

Bài luyện: máy đếm nhịp ở 80. Gõ bốn ô nhịp to, bốn ô nhịp khẽ, bốn ô to, bốn ô khẽ, không dừng. Ghi âm, rồi chạm theo nhịp ở đoạn khẽ. Nếu đoạn khẽ chậm hơn, thử để ý cảm giác: nhiều người nhận ra ở đoạn khẽ họ thở chậm lại, vai chùng xuống. Giữ thân người tỉnh táo dù tay gõ nhẹ — tưởng tượng mình đang nói thầm nhưng vẫn nói nhanh như thường.

Một buổi tối trong căn ga ra cải tạo thành chỗ tập, cả nhóm bạn đánh lại bài ballad lần thứ năm. Tay trống gõ khẽ đoạn đầu, và cứ mỗi lần tới đó, người chơi đàn bass lại ngước lên, khẽ gật gù theo một nhịp nhanh hơn một chút. Không ai nói gì. Sau buổi tập, họ nghe lại bản ghi âm điện thoại đặt trên ghế, và tay trống bật cười: đoạn khẽ của cậu chậm hơn đoạn đầu gần mười số.

Cảnh này cho thấy một điều thú vị: trong một nhóm, chẳng cần ai trách ai. Bản ghi âm đặt giữa phòng nói thay mọi người. Khi tập cùng nhau ở trống thật, nhớ rằng cả nhóm đều phơi tai cả buổi; nút tai bảo vệ cho mọi người, không chỉ cho tay trống.

Làm thử ngay: giữ nhịp cùng một bài hát quen, rồi buông bài hát ra

Bài này không cần dùi, không cần máy đếm nhịp, chỉ cần một bài hát vui có tiếng trống rõ và hai bàn tay. Mất chừng năm phút:

  1. Bật bài hát ở âm lượng vừa nghe, ngồi yên nghe hết câu đầu. Tìm phách bằng cách nhún chân: chỗ chân tự nhiên muốn chạm sàn chính là phách.
  2. Đếm thầm "MỘT – hai – BA – bốn" theo chân. Phách MỘT thường rơi vào đầu câu hát hoặc chỗ tiếng trống bass dậm mạnh.
  3. Vỗ tay vào phách hai và bốn, chân vẫn nhún ở mọi phách. Đây là cách nhiều khán giả vỗ tay theo nhạc nhẹ, và cũng là chỗ tiếng snare rơi.
  4. Giữa chừng, nhờ ai đó tắt tiếng bài hát trong khoảng tám phách, hoặc tự bấm tạm dừng mà không nhìn màn hình. Bạn vẫn vỗ và nhún tiếp như bài hát còn chạy.
  5. Khi bật tiếng lại, nghe xem tiếng vỗ của bạn trùng, đi trước hay đi sau bài hát. Đi trước là bạn vừa nhanh dần trong lúc im lặng.

Bài hát có tốc độ ổn định (phần lớn bài thu âm bây giờ đều vậy) là một máy đếm nhịp "có hồn". Luyện theo nó vui hơn tiếng tích tắc, mà vẫn soi được nhịp của bạn. Đổi bài hát nhanh, chậm khác nhau để biết mình hay trôi ở vùng tốc độ nào. Với nhiều người, bài chậm lại khó giữ hơn bài nhanh, vì khoảng trống giữa hai phách dài hơn, chỗ cho sự sốt ruột len vào nhiều hơn.

Hiểu lầm → hiểu đúng về chuyện giữ nhịp

Vài niềm tin cần chỉnh lại:

Hiểu lầmHiểu đúng hơn
Giữ nhịp là có hay không có, bẩm sinh.Giữ nhịp luyện được. Người có cảm nhịp tốt từ đầu vẫn có thể nhanh dần khi hưng phấn; người kém hơn vẫn tiến bộ rõ nếu đo và luyện đều.
Tập với máy đếm nhịp suốt là đủ.Máy giúp đều khi có nó. Muốn đều khi không có, cần bài tắt tiếng từng ô và bài gõ khoảng trống.
Hơi nhanh lên ở điệp khúc là sai hoàn toàn.Trong nhiều buổi biểu diễn, nhịp hơi nhích lên ở cao trào là chuyện tự nhiên và người nghe chấp nhận được. Vấn đề là khi nó xảy ra mà bạn không chủ ý và không kiểm soát.

Ở nhà, phần lớn bài luyện giữ nhịp làm được trên mặt bàn trải khăn hoặc gối tập, nên không lo hàng xóm. Khi dùng trống thật, chọn giờ hợp lý trong ngày và đeo nút tai.

Một điều thú vị có thật về chuyện này: khi nhiều người cùng gõ, cả nhóm thường kéo nhau đi theo một nhịp chung, nhanh hay chậm thì cùng nhanh, cùng chậm. Vì thế trong một ban nhạc, người giữ nhịp vững không cần gõ to nhất, chỉ cần đều nhất. Những người còn lại sẽ tự bám vào người đó, nhiều khi chẳng ai nhận ra mình đang bám.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao gõ trống hay bị nhanh dần mà không nhận ra?

Vì khi đang gõ, cảm giác bên trong vẫn là đều. Hưng phấn, hồi hộp, gõ to dần và sợ những phách nghỉ đều kéo nhịp nhanh lên mà người gõ không thấy. Cách chắc nhất để biết là ghi âm rồi đo lại bằng máy đếm nhịp.

Làm sao đo được mình đang gõ nhanh hay chậm?

Gõ theo máy đếm nhịp vài phách rồi tắt máy, gõ tiếp và ghi âm. Cuối bản ghi, dùng chức năng chạm theo nhịp để đo tốc độ, hoặc bật lại máy ở tốc độ cũ để so. Chênh nhiều số trong một phút là dấu hiệu cần luyện.

Gõ đoạn chuyển xong hay vào sớm thì luyện thế nào?

Luyện điểm rơi trước: thay đoạn chuyển bằng một ô nhịp nghỉ có đếm to, vào lại đúng phách một. Sau đó mới thêm dần số tiếng trong đoạn chuyển. Mỗi lần dày thêm, kiểm tra xem phách một của câu sau còn đúng chỗ không.

Gõ khẽ hay bị chậm lại là do đâu?

Khi gõ khẽ, động tác tay nhỏ, người gõ dễ thả lỏng quá mức và để mỗi tiếng rơi muộn hơn, cảm xúc nhạc buồn cũng kéo nhịp xuống. Luyện xen kẽ bốn ô to, bốn ô khẽ theo máy đếm nhịp và giữ thân người tỉnh táo.

Giữ nhịp có phải là năng khiếu bẩm sinh không?

Cảm nhịp có sẵn giúp bắt đầu nhanh hơn, nhưng giữ nhịp đều là kỹ năng luyện được. Người có cảm nhịp tốt vẫn có thể nhanh dần khi hưng phấn. Đo, nghe lại và luyện các bài tắt tiếng, gõ khoảng trống giúp ai cũng tiến bộ.

Tập với cả nhóm thì giữ nhịp thế nào cho đều?

Đặt một điện thoại ghi âm giữa phòng, nghe lại sau mỗi lần chơi để cả nhóm cùng nghe chỗ chạy hay chậm, thay vì trách nhau. Bắt đầu bài bằng đếm to bốn phách. Tập trống thật lâu thì cả nhóm nên đeo nút tai bảo vệ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138