ManhLiet.comMạnh Liệt
Nhịp điệu cho trẻ

Trẻ học trống mà mất vui: nhận ra sớm, tìm đúng nguyên nhân và đưa niềm vui trở lại

Con từng mê trống nay ngại tập, viện cớ, gõ cho xong: các dấu hiệu, nguyên nhân hay gặp, những điều người lớn vô tình làm tắt niềm vui và cách khơi lại.

A boy sitting alone at a drum kit by a window on a rainy afternoon, sticks resting on his knees, a parent quietly sitting on the floor nearby, muted warm light

Khi trẻ học trống mà mất vui, nguyên nhân hiếm khi là "con lười". Thường thì tiếng trống đã thôi là thứ của con, mà thành bài tập của người lớn: bài quá khó hoặc quá nhàm, giờ tập thành nghĩa vụ, mỗi lần gõ lại bị sửa, bị so, bị nhắc. Gỡ đúng chỗ đó, nhiều trẻ quay lại với chiếc trống nhanh hơn cha mẹ tưởng.

Bài này giúp cha mẹ nhận ra dấu hiệu mất vui từ sớm, phân biệt các nguyên nhân thường gặp, nhìn lại những thói quen người lớn vô tình làm tắt hứng, và thử từng cách khơi lại niềm vui. Có cả phần khi nào nên cho con tạm nghỉ, và khi nào lời "con không muốn tập" thật ra là lời "tay con đau".

Dấu hiệu mất vui và điều có thể nằm phía sau

Mỗi dấu hiệu có nhiều cách hiểu. Bảng dưới không phải chẩn đoán, chỉ gợi ý chỗ để cha mẹ hỏi chuyện với con.

Điều cha mẹ thấyCó thể làThử hỏi con
Viện cớ mỗi khi đến giờ tậpBài đang tập quá khó hoặc quá nhàm"Bài này con thấy khó chỗ nào?"
Gõ cho xong, mắt nhìn đồng hồGiờ tập dài hoặc không có gì mới"Nếu được chọn, con muốn gõ bài gì?"
Không còn tự gõ bàn, gõ đùi lúc rảnhTrống đã thành "việc phải làm""Dạo này con có nghe bài nào hay không?"
Cáu khi bị nhắc, bị sửaCảm thấy mình không đủ giỏi"Hôm nay con thích đoạn nào nhất?"
Không muốn đi lớp nữaChuyện ở lớp: bạn bè, cách dạy, so sánh"Ở lớp có chuyện gì làm con không vui không?"
Kêu mỏi tay, đau cổ tayCầm dùi sai, tập quá lâu, ghế không vừaXem kỹ tay con, cho nghỉ, hỏi người dạy

Dòng cuối cùng cần được xem riêng: đau không phải là lười. Nếu con đau cổ tay, đau cẳng tay kéo dài sau khi nghỉ vài ngày, nên đưa con đi khám, đừng bảo con "cố lên".

Những nguyên nhân thường gặp, nói cho rõ

Bài quá khó. Trẻ tập mãi một đoạn mà không qua được sẽ thấy mình kém. Cảm giác bế tắc lặp đi lặp lại là thứ giết niềm vui nhanh nhất. Thường chỉ cần chia nhỏ đoạn đó ra, gõ chậm hơn nhiều, hoặc tạm gác lại vài tuần.

Bài quá nhàm. Ngược lại, gõ mãi những bài luyện tay đều đều mà không bao giờ được chơi cùng một bài hát thật, trẻ không thấy trống để làm gì. Trẻ cần cảm giác "mình đang chơi nhạc", chứ không chỉ "mình đang luyện".

Giờ tập thành nghĩa vụ. Đặt đồng hồ bốn mươi lăm phút, ngồi canh, hết giờ mới được đứng dậy — kiểu tập này làm thời gian trôi rất chậm. Trẻ học được cách chờ hết giờ, không học được cách thích trống.

Bị so sánh. "Bạn cùng lớp đã chơi được bài kia rồi." Một câu như vậy, nói với ý khích lệ, thường lại được trẻ nghe thành "con thua". Học nhạc không phải cuộc đua, và mỗi trẻ có tốc độ riêng.

Tập một mình quá lâu. Trống là nhạc cụ sinh ra để giữ nhịp cho người khác hát, múa, chơi đàn. Trẻ chỉ gõ một mình với máy đếm nhịp nhiều tháng liền dễ quên mất cảm giác ấy. Một buổi được đệm cho cả nhà hát, hay chơi chung với một bạn tập đàn, đôi khi đủ thắp lại hứng thú.

Đơn giản là con đang lớn. Trẻ có những giai đoạn mê thứ khác: một môn thể thao, một nhóm bạn mới. Mất vui với trống lúc này chưa chắc là mất hẳn, có khi chỉ là chiếc trống tạm lùi xuống hàng thứ hai.

Những điều người lớn vô tình làm tắt niềm vui

Sửa từng tiếng gõ. Ngồi cạnh và sửa ngay khi con gõ lệch làm con không bao giờ được chơi trọn một đoạn. Cứ để con chơi hết, rồi chỉ nói một điều — điều quan trọng nhất — sau đó.

Bắt "trình diễn" cho khách. Nhà có khách là gọi con ra gõ một bài. Với nhiều trẻ, đây là áp lực, nhất là khi bài chưa vững. Để con tự chọn có chơi hay không.

Khen bằng kết quả, không khen bằng nỗ lực. "Con giỏi quá" nghe hay nhưng mơ hồ. "Con giữ được nhịp đều đến hết bài dù đoạn giữa khó" cụ thể và giúp con biết mình đang tiến bộ ở đâu.

Nhắc tiền học, tiền mua trống. "Bố mẹ tốn bao nhiêu cho con học" biến niềm vui thành món nợ. Trẻ có thể tập vì sợ, nhưng sẽ không tập vì thích.

Chỉ hỏi "hôm nay tập chưa". Thay bằng "hôm nay con gõ được gì vui?" hoặc ngồi nghe con gõ năm phút mà không nói gì. Sự hiện diện đôi khi khích lệ hơn lời nhắc.

Cách đưa niềm vui trở lại, thử từng cái một

Đừng áp dụng tất cả cùng lúc. Chọn một, hai cách, thử trong vài tuần, rồi xem con phản ứng ra sao.

  • Bài con thích. Cho con chọn một bài hát đang mê, cùng người dạy tìm cách gõ đệm đơn giản cho bài đó. Chỉ cần nhịp nền "thùm – tách – thùm – tách" theo một bài hát yêu thích cũng đủ làm con sáng mắt.
  • Buổi gõ tự do. Mỗi tuần dành một buổi không có bài, không có sửa: con gõ gì cũng được, to nhỏ thế nào cũng được (trong giới hạn an toàn tai và giờ giấc hàng xóm). Nhiều trẻ khám phá ra nhịp riêng ở chính những buổi này.
  • Chơi cùng người khác. Bố mẹ hát, anh chị gảy đàn, con đệm trống. Trống vốn là nhạc cụ để chơi cùng; một mình gõ trong phòng thì dễ thấy cô đơn.
  • Đổi nhạc cụ một thời gian. Tạm cất bộ trống, cho con gõ một chiếc trống tay, một chiếc cajon — hộp gỗ ngồi lên và gõ bằng tay — hoặc gõ nhịp bằng cơ thể. Nhịp vẫn là nhịp, chỉ đổi cách chơi.
  • Rút ngắn giờ tập. Mười, mười lăm phút với một mục tiêu nhỏ rõ ràng, kết thúc khi con còn muốn gõ tiếp.
  • Để con dạy lại. Nhờ con dạy bố mẹ một nhịp đơn giản. Được làm "thầy" giúp con thấy những gì mình đã biết.

Một tuần tập nhẹ nhàng cho trẻ đang chùng xuống

Gợi ý cho trẻ tiểu học đã học trống vài tháng. Mỗi buổi ngắn, có một phần vui chắc chắn. Nhớ nút tai hoặc chụp tai khi gõ bộ trống mộc.

NgàyViệc chínhPhần vui cuối buổiThời gian
Thứ haiÔn một nhịp đã thuộc, gõ chậmGõ theo một bài hát con chọn10–15 phút
Thứ tưMột đoạn nhỏ của bài mới, chia đôiCon tự sáng tác một ô nhịp, đặt tên10–15 phút
Thứ sáuGối tập, hai tay đều nhauDạy bố mẹ một nhịp10 phút
Cuối tuầnKhông có bàiBuổi gõ tự do hoặc chơi cùng cả nhàTuỳ con, ban ngày

Lịch này chỉ là khung. Nếu con học ở lớp, hỏi người dạy phần "việc chính" nên là gì, còn phần vui cuối buổi thì để con tự chọn. Điều quan trọng là buổi nào cũng kết thúc bằng một thứ con thích, để lần sau con ngồi vào trống với tâm thế chờ đợi chứ không phải chịu đựng.

Những ngày còn lại để trống, hoặc con muốn gõ thì gõ. Tập ít mà đều, và mỗi buổi đều có thứ để mong đợi, thường giữ được trẻ lâu hơn tập nhiều mà nặng nề.

Khi tiếng trống thành chuyện căng với hàng xóm

Có một nguyên nhân mất vui ít được nói ra: con bị nhắc "nhỏ thôi" suốt buổi tập. Ở chung cư hay nhà phố sát vách, tiếng bộ trống mộc đi rất xa, và người lớn trong nhà lo hàng xóm phàn nàn nên cứ vài phút lại nhắc con. Trống mà không được gõ ra tiếng thì rất khó vui.

Cách gỡ là sắp xếp trước để trong giờ tập con được gõ thoải mái. Chọn khung giờ ban ngày, tránh giờ nghỉ trưa và buổi tối; trao đổi với hàng xóm về giờ con tập, nhiều người dễ chịu hơn khi được hỏi trước; theo đúng quy định chung của toà nhà. Kê thảm dày dưới bộ trống, dùng gối tập cho phần luyện tay, cân nhắc trống điện khi điều kiện nhà ở không cho phép trống mộc. Với trống điện, nhớ chỉnh sẵn âm lượng tai nghe ở mức vừa.

Khi những việc đó đã được lo, người lớn không cần nhắc con nữa. Con được gõ hết tay trong khung giờ của mình, còn hàng xóm biết trước nên không bất ngờ. Một buổi tập không bị ngắt quãng bằng lời nhắc nhở thường vui hơn hẳn, và đó là thứ con nhớ khi lần sau ngồi vào trống.

Một buổi chiều mưa và câu hỏi nên nghỉ hay giữ

Chiều mưa, cậu bé chín tuổi ngồi trước bộ trống, hai dùi đặt trên đầu gối, không gõ. Mẹ ngồi xuống sàn cạnh đó, không hỏi "sao chưa tập". Một lúc lâu, mẹ chỉ nói: "Mưa gõ mái tôn nghe như ai đang đánh trống ấy nhỉ." Cậu bé lắng nghe, rồi gõ thử theo tiếng mưa — lộp độp, lộp độp, rồi dồn dập. Mười phút sau cậu vẫn còn gõ, chẳng theo bài nào cả. Hôm ấy không có bài tập nào được hoàn thành, nhưng chiếc trống lại là của cậu.

Có những lúc nghỉ hẳn một thời gian là lựa chọn đúng: con đã thử nhiều cách mà vẫn không muốn, con đang say mê một thứ khác, hoặc việc học trống gây căng thẳng cho cả nhà. Nghỉ không phải là thất bại. Những gì con đã học — cảm nhịp, phối hợp hai tay, nghe nhạc kỹ hơn — vẫn ở lại, và nhiều người quay lại với trống khi lớn hơn.

Trước khi quyết định, nói chuyện thẳng thắn với con và với người dạy. Hỏi con muốn gì, không hỏi con "có xứng đáng" với những gì đã bỏ ra không. Có khi câu trả lời là một phương án giữa: tạm dừng lớp nhưng vẫn giữ chiếc gối tập ở nhà, hoặc chuyển sang chơi trống cùng nhóm bạn thay vì học riêng. Một quyết định mà con được tham gia sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều, dù là giữ hay nghỉ.

Câu hỏi thường gặp

Con học trống được vài tháng thì không muốn tập nữa, có bình thường không?

Khá bình thường. Sau giai đoạn háo hức ban đầu, nhiều trẻ gặp bài khó hơn hoặc thấy giờ tập nhàm. Cha mẹ nên tìm hiểu nguyên nhân cụ thể trước khi quyết định cho nghỉ hay ép tập tiếp.

Có nên ép trẻ tập trống mỗi ngày không?

Ép thường làm trẻ học cách chờ hết giờ hơn là thích trống. Với trẻ nhỏ, những buổi ngắn mười đến mười lăm phút, vài lần mỗi tuần, có mục tiêu nhỏ và phần vui cuối buổi thường bền hơn tập dài mỗi ngày.

Con kêu đau cổ tay khi tập trống thì làm sao?

Cho con dừng tập và nghỉ, kiểm tra lại cách cầm dùi, độ cao ghế và thời lượng tập cùng người dạy. Nếu đau kéo dài sau vài ngày nghỉ hoặc sưng, nên đưa con đi khám thay vì bảo con cố tập tiếp.

Khen con thế nào để con muốn tập trống hơn?

Nên khen điều cụ thể con đã làm được, ví dụ giữ nhịp đều đến cuối bài hay gõ được đoạn khó chậm rãi. Khen cụ thể giúp con biết mình tiến bộ ở đâu, khác với những lời khen chung chung hay so sánh với bạn.

Cho con nghỉ học trống có phí công những gì đã học không?

Không phí. Cảm nhịp, phối hợp hai tay và thói quen lắng nghe vẫn còn lại, giúp con khi học nhạc cụ khác hay quay lại trống sau này. Nghỉ một thời gian khi con thật sự không muốn đôi khi tốt hơn là kéo dài trong căng thẳng.

Làm sao để con tự muốn ngồi vào trống mà không cần nhắc?

Cho con gõ những bài mình thích, có buổi gõ tự do không bị sửa, và có dịp chơi cùng người khác. Khi trống gắn với niềm vui thay vì nghĩa vụ, nhiều trẻ tự tìm đến chiếc trống vào lúc rảnh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138