Gối tập trống là một miếng đệm tròn cỡ cái đĩa ăn cơm, mặt bằng cao su hoặc chất dẻo đàn hồi, dán trên một đế gỗ hay nhựa. Bạn gõ dùi lên nó và nghe tiếng "póc – póc – póc" nhỏ, gọn như ngón tay gõ lên mặt bàn có trải khăn. Nó không giả tiếng trống. Nó chỉ cho tay bạn một mặt nảy giống trống để luyện dùi hàng giờ mà cả nhà vẫn xem được tivi.
Đây là món đồ mà gần như tay trống nào cũng có, kể cả người chơi chuyên nghiệp. Lý do không phải vì nó rẻ hay gọn, mà vì phần lớn kỹ năng của đôi tay — độ đều, độ nảy, tay trái theo kịp tay phải — luyện trên gối tập nhanh hơn trên trống thật. Có điều nó cũng có giới hạn, và biết giới hạn ấy thì mới dùng cho đúng.
Gối tập làm từ gì và gõ lên nghe ra sao
Không cần biết tên hãng, chỉ cần nhận ra chất liệu mặt gối và cảm giác nảy mà nó cho bạn:
| Mặt gối | Tiếng nghe như | Độ nảy | Hợp với ai |
|---|---|---|---|
| Cao su mềm | Tiếng "bộp" trầm, rất nhỏ | Ít nảy, tay phải tự nhấc dùi | Người cần thật yên lặng, muốn tay khoẻ hơn |
| Cao su cứng, mịn | Tiếng "póc" rõ, gọn | Nảy vừa, gần mặt trống snare | Người mới, dùng hằng ngày |
| Mặt lưới căng | Tiếng "tạch" khẽ | Nảy giống da trống thật | Người muốn cảm giác giống trống |
| Mặt chất dẻo dày nhiều lớp | Tiếng "cộp" đanh hơn | Nảy nhiều, dễ gõ nhanh | Người luyện tốc độ, cần cẩn thận kẻo "nghiện nảy" |
Mặt nảy ít thì tay làm việc nhiều, như chạy trên cát. Mặt nảy nhiều thì dùi tự bật lên, như chạy trên sàn cao su. Người mới nên chọn loại nảy vừa, để cảm được dùi bật lên nhưng không quen với chuyện mặt gối làm hộ. Mặt lưới căng được nhiều người ưa vì giống da trống nhất, nhưng không phải ai cũng cần.
Đặt gối tập ở đâu, cao bao nhiêu
Lỗi số một của người tập gối là đặt nó lên đùi hoặc lên bàn ăn cao ngang ngực. Đặt sai chỗ thì tay luyện sai dáng, và cái sai đó theo bạn lên trống thật. Nguyên tắc là gối tập nằm ở đúng chỗ trống snare sẽ nằm: trước mặt, giữa hai đầu gối, cao khoảng ngang rốn hoặc thấp hơn chút khi bạn ngồi thẳng lưng.
Thử thế này: ngồi trên ghế đẩu, lưng thẳng tự nhiên, buông hai tay xuống rồi gập khuỷu tay lại sao cho cẳng tay gần song song với sàn. Đầu dùi khi đó chạm đâu thì mặt gối nên ở đó. Nếu có giá đỡ riêng thì chỉnh được cao thấp; nếu chưa có, chồng vài cuốn sách dày trên một chiếc ghế thấp cũng tạm ổn, miễn là gối không xê dịch khi gõ.
Thêm một chi tiết nhỏ mà nhiều người quên: vai. Khi gối đặt quá cao, vai sẽ nhô lên mà bạn không nhận ra, gõ mười phút là mỏi cổ. Cứ vài phút, thả vai xuống, hít một hơi rồi gõ tiếp. Tư thế đúng là tư thế bạn có thể giữ cả nửa tiếng mà không phải gồng.
Ba bài đầu tiên nên gõ trên gối tập
Bài một: một tay, một tiếng, độ cao bằng nhau. Nhấc đầu dùi lên cao khoảng một gang tay, thả rơi xuống mặt gối, để nó bật lên trở lại đúng độ cao đó. Gõ tám tiếng tay phải, tám tiếng tay trái. Mục tiêu là tám tiếng nghe to bằng nhau, như tám giọt nước rơi đều từ mái hiên. Tiếng nào to hơn, tiếng nào lép hơn, tai bạn sẽ nghe ra ngay vì gối tập không có tiếng vang che đi.
Bài hai: phải – trái đều nhau. Gõ xen kẽ phải trái, mỗi tay một tiếng, theo máy đếm nhịp ở 60, đếm "MỘT và hai và BA và bốn và". Tay phải rơi vào số, tay trái rơi vào chữ "và". Nhìn vào hai đầu dùi: chúng nên nhấc lên cao bằng nhau. Tay trái hay "lười", nhấc thấp hơn, đó là chỗ cần chỉnh.
Bài ba: to và nhỏ. Gõ bốn tiếng to (dùi nhấc cao), bốn tiếng nhỏ (dùi nhấc thấp chừng hai đốt ngón tay), lặp lại. Bài này luyện cho tay biết điều khiển âm lượng bằng độ cao của dùi chứ không phải bằng cách đập mạnh. Trên gối tập, tiếng nhỏ nghe rất rõ, nên đây là chỗ lý tưởng để học gõ khẽ.
Những gì gối tập không dạy được
Gối tập là phòng tập thể lực của đôi tay, không phải bộ trống. Có những thứ chỉ học được khi ngồi trước trống thật:
- Tiếng trống thật: mặt da trống ngân, có hồn, mỗi chỗ gõ một màu tiếng. Gối tập chỉ "póc" một màu, nên bạn không học được cách gõ cho trống hát.
- Di chuyển giữa các trống: bộ trống có trống snare, các trống tom, chũm choẹ ở những độ cao, khoảng cách khác nhau. Đôi tay cần học đường bay từ trống này sang trống khác.
- Phối hợp chân: trống bass đạp bằng chân phải, cặp chũm choẹ hi-hat đóng mở bằng chân trái. Gối tập để trên giá không luyện được chân, trừ khi bạn tự gõ chân xuống sàn theo nhịp.
- Độ nảy khác nhau: chũm choẹ nảy khác, trống tom nảy khác. Tay quen một mặt gối duy nhất dễ bị lúng túng.
- Âm lượng thật: người quen gối tập lần đầu ngồi trống thật thường gõ quá mạnh vì không lường được trống to đến đâu.
Vì vậy, nếu có thể, hãy chia: phần lớn thời gian luyện tay trên gối, nhưng thỉnh thoảng ngồi trống thật ở phòng tập thuê theo giờ hoặc nhà bạn bè để mang kỹ năng từ gối sang trống.
Một buổi tối với gối tập: cảnh mà nhiều người tập trống từng trải qua
Chín giờ tối, căn hộ tầng bảy. Cậu học trò lớp mười đặt gối tập lên chiếc giá gấp cạnh bàn học, vặn máy đếm nhịp xuống thật nhỏ. Mẹ ngồi ngoài phòng khách xem phim, chỉ nghe tiếng "póc póc" lăn tăn như mưa trên mái tôn xa. Mười phút đầu cậu gõ phải – trái ở 70, mắt nhìn hai đầu dùi. Tay trái cứ nhấc thấp hơn. Cậu dừng lại, lắc cổ tay, gõ riêng tay trái tám tiếng, rồi lại gõ xen kẽ. Hai mươi phút sau, cậu ghi âm một phút bằng điện thoại, nghe lại, và lần đầu tiên thấy tiếng trái tiếng phải gần đều nhau.
Cảnh ấy không có gì kịch tính, và đó chính là điểm hay của gối tập: nó cho bạn tập những buổi ngắn, đều đặn, không làm phiền ai. Mười lăm hay hai mươi phút mỗi tối có ích hơn một buổi hai tiếng cuối tuần rồi bỏ cả tuần.
Dù vậy, "không làm phiền ai" vẫn là tương đối. Ở chung cư, tiếng gõ có thể truyền qua sàn nhiều hơn qua không khí, nhất là khi giá đỡ đứng thẳng trên nền gạch. Lót một tấm thảm dày dưới chân giá và dưới ghế giúp bớt tiếng truyền xuống tầng dưới. Nếu tập buổi tối, nói trước với hàng xóm một câu và giữ giờ giấc theo nội quy toà nhà.
Năm phút khởi động trước khi chạm dùi vào gối
Gối tập êm nên người ta hay bỏ qua khởi động. Nhưng gân cổ tay, ngón tay và cẳng tay vẫn làm việc liên tục, nhất là khi luyện cùng một động tác hàng trăm lần. Năm phút dưới đây đủ làm ấm tay mà không tốn công:
- Xoay cổ tay chậm theo vòng tròn, mười vòng mỗi chiều, hai tay cùng lúc. Động tác nhẹ, không cố vặn tới mức thấy căng.
- Nắm tay lại rồi xoè ra hết cỡ, mười lần. Sau đó lắc lỏng hai bàn tay như vẩy nước, chừng mười giây.
- Duỗi một tay ra trước, lòng bàn tay úp, dùng tay kia kéo nhẹ các ngón xuống, giữ khoảng mười lăm giây; rồi lật ngửa lòng bàn tay, kéo nhẹ các ngón về phía mình. Đổi tay. Kéo vừa phải, thấy căng nhẹ là đủ, không kéo tới đau.
- Gõ bằng ngón tay lên mặt gối: bốn ngón tay phải gõ đều theo máy đếm nhịp ở 60 trong nửa phút, rồi tay trái. Đây là bước chuyển từ "khởi động" sang "luyện".
- Cầm dùi, gõ thật khẽ và chậm phải – trái trong một phút trước khi bắt đầu bài chính.
Nếu đang khởi động mà thấy đau nhói ở cổ tay hay khuỷu tay, đó không phải lúc để "gõ cho nóng người lên". Hãy nghỉ buổi đó. Đau quay lại nhiều ngày liền thì nên đi khám, vì khởi động và nghỉ ngơi chỉ là phòng ngừa, không thay được việc bác sĩ xem trực tiếp.
Hiểu lầm → điều đúng khi tập gối
Vài điều người mới hay tin về gối tập:
| Hiểu lầm | Điều đúng hơn |
|---|---|
| Gối tập êm nên gõ bao lâu cũng được. | Cổ tay vẫn làm việc như gõ trống. Gõ quá lâu, siết dùi chặt vẫn có thể gây mỏi, đau. Khởi động trước, nghỉ giữa chừng, đau kéo dài thì gặp bác sĩ. |
| Gối tập không ồn nên không cần nghĩ tới tai. | Gối tập đúng là nhỏ tiếng, tai không đáng ngại. Nhưng khi chuyển sang trống thật, nhớ mang theo nút tai; thói quen ấy nên tập ngay từ đầu. |
| Tập gối lâu thì lên trống thật sẽ hay ngay. | Tay sẽ đều hơn, nhưng vẫn cần thời gian làm quen tiếng trống, khoảng cách các trống và chân. Coi gối tập là nửa con đường. |
| Gối càng nảy càng tốt. | Mặt quá nảy làm hộ cho tay, lên trống thật thấy "nặng". Nên đổi qua lại hai mặt nảy khác nhau nếu có, hoặc thỉnh thoảng gõ lên mặt gối bọc khăn. |
Điều thú vị có thật: nhiều tay trống tự chế gối tập từ một miếng lốp xe đạp cũ cắt phẳng dán lên tấm gỗ, hay một cuốn sách bìa cứng dày. Tiếng và độ nảy không giống hẳn, nhưng đủ để luyện độ đều mấy tuần đầu trước khi quyết định có theo trống lâu dài hay không.
Câu hỏi thường gặp
Gối tập trống có ồn không, tập ở chung cư được không?
Gối tập nhỏ tiếng hơn trống thật rất nhiều, nghe như ngón tay gõ lên bàn. Phần lớn chung cư tập được, nhưng tiếng có thể truyền qua sàn, nên lót thảm dưới chân giá, tập vào giờ hợp lý và báo trước với hàng xóm.
Nên đặt gối tập trên đùi hay trên bàn?
Tốt nhất đặt trên giá đỡ riêng, cao ngang chỗ trống snare sẽ nằm, tức trước mặt và khoảng ngang rốn khi ngồi thẳng. Đặt trên đùi hay bàn ăn cao làm vai nhô, cổ tay gập sai, dễ mỏi và mang thói quen sai lên trống thật.
Mặt gối tập loại nào hợp với người mới?
Loại mặt cao su cứng, nảy vừa phải là hợp nhất cho người mới. Nó cho cảm giác dùi bật lên giống trống snare mà không làm hộ quá nhiều. Mặt quá mềm làm tay mỏi nhanh, mặt quá nảy khiến lên trống thật thấy nặng tay.
Chỉ tập trên gối tập có học được trống không?
Gối tập luyện tốt độ đều và độ nảy của hai tay, nhưng không dạy tiếng trống thật, đường di chuyển giữa các trống và phối hợp chân. Nên kết hợp với những buổi ngồi trống thật, dù chỉ thỉnh thoảng, để mang kỹ năng từ gối sang trống.
Có thể tự làm gối tập ở nhà không?
Có thể dán một miếng cao su phẳng hoặc lốp xe đạp cũ cắt phẳng lên một tấm gỗ nhỏ, hoặc gõ lên cuốn sách bìa cứng dày. Người lớn nên làm phần cắt, dán. Đồ tự làm không giống hẳn gối thật nhưng đủ cho những tuần đầu.
Mỗi ngày nên tập trên gối tập bao lâu?
Người mới nên bắt đầu khoảng mười lăm đến hai mươi phút mỗi ngày, có nghỉ ngắn giữa chừng để thả lỏng cổ tay. Đều đặn quan trọng hơn kéo dài. Thấy đau nhói hay tê cổ tay thì dừng, đau kéo dài nhiều ngày thì nên gặp bác sĩ.